سوره ق — آیه 27

معانی کلمات:

• قرین: همنشین و همراه؛ در اینجا منظور شیطانِ همراهِ انسان در دنیاست که در آخرت شاهد و قرین اوست.
• أطغیته: او را به طغیان و سرکشی واداشتم؛ یعنی او را گمراه و متمرّد کردم.
• ضلال بعید: گمراهیِ دور از راه حق و هدایت.

تفسیر آیه:

در آن صحنه هولناک قیامت، هنگامی که انسانِ گنهکار به خداوند عرضه میدارد که «پروردگارا! این شیطان بود که مرا گمراه کرد»، شیطانِ همنشین او که در دنیا پیوسته با او بود و او را به بدیها فرا میخواند، در حالی که از او بیزاری میجوید، میگوید: «پروردگارا! من او را به طغیان و سرکشی وادار نکردم و او را گمراه ننمودم؛ بلکه او خودش در گمراهیِ عمیق و دور از حق بود و با اختیار خود راه باطل را برگزید و از هدایت رویگردان شد.» بدین ترتیب، شیطان در برابر خداوند از این انسان تبرّی میجوید و مسئولیت گمراهی را به خود او نسبت میدهد و اعتراف میکند که او در ضلالتِ دور از رحمت و هدایت، غوطهور بوده است.

فواید و پیامهای آیه:

• مسئولیتپذیری انسان: این آیه به ما میآموزد که در روز قیامت، هیچ عذری پذیرفته نیست و نمیتوانیم گناهان خود را به گردن دیگران بیندازیم؛ زیرا شیطان فقط وسوسهگر است و انتخاب نهایی با خود ماست.
• بیزاری شیطان از پیروانش: شیطان در آخرت از کسانی که از او پیروی کردهاند بیزاری میجوید و هیچ کمکی به آنها نمیکند؛ پس نباید فریب وسوسههای او را بخوریم.
• اهمیت انتخاب راه حق: انسان باید همواره مراقب باشد که در مسیر هدایت و ایمان باقی بماند و از گمراهیِ دور که انسان را از خدا جدا میکند، پرهیز کند.
• عدالت الهی: این صحنه نشاندهنده عدالت کامل خداوند است که به هر دو طرف (انسان و شیطان) فرصت دفاع میدهد و سپس قضاوت عادلانه میکند.