Zariyat surəsi — Ayə 26

1) Bəzi kəlmələrin izahı:

• فَرَاغَ: Bu kəlmə "meyl etdi, gizlicə yönəldi, hiss etdirmədən tərəf döndü" mənasını verir. Yəni İbrahim (əleyhissəlam) qonaqlarına hiss etdirmədən, tələm-tələsik ailəsinin yanına getdi.
• أَهْلِهِ: Onun ailəsi, ev əhli — yəni zövcəsi və evində olanlar.
• بِعِجْلٍ: "İcl" — dana, buzov deməkdir.
• سَمِينٍ: Kökəltilmiş, ətli, yağlı, sağlam və bərəkətli heyvan mənasındadır.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayə İbrahim (əleyhissəlam) ilə qonaqları arasında baş verən hadisənin bir hissəsini bizə nəql edir. Onun yanına tanımadığı qonaqlar gəlmişdi. İbrahim (əleyhissəlam) onları qonaq qəbul etdi və onlara hiss etdirmədən, tələm-tələsik ailəsinin yanına getdi. O, qonaqların yanından elə bir tərzdə ayrıldı ki, onlar bunu hiss etmədilər — çünki qonağı tərk edib getmək qonaqpərvərlik adətinə uyğun deyildi. Sonra o, ən yaxşı malından, kökəltilmiş, ətli, yağlı bir dana gətirdi. Bu dana kamil, sağlam və bişirilmiş halda idi. İbrahim (əleyhissəlam) onu qonaqların qarşısına qoydu və onları nəzakətlə yeməyə dəvət etdi. O, qonaqların insan olduğunu zənn edirdi, buna görə də onlara ən gözəl şəkildə qonaqpərvərlik göstərdi.

Bu ayədən öyrənirik ki, qonaqpərvərlik İslamın gözəl əxlaqındandır və Allahın sevimli qullarının xüsusiyyətidir. İbrahim (əleyhissəlam) qonaqlarına ən yaxşı yeməyi təqdim etdi, onları incitmədən, təvazökarlıqla və səmimiyyətlə xidmət etdi. Bu, bizim üçün gözəl bir nümunədir — qonağa hörmət etmək, ona ən yaxşısını təqdim etmək və onu razı salmağa çalışmaq. Həmçinin bu ayə göstərir ki, Allahın peyğəmbərləri həmişə səxavətli, comərd və qonaqpərvər olmuşlar. Onların bu gözəl əxlaqı bizi də yaxşılığa, comərdliyə və insanlara xidmət etməyə təşviq edir. Gəlin biz də İbrahim (əleyhissəlam) kimi qonaqpərvər, səxavətli və qəlbi geniş insanlardan olaq — çünki bu, həm dünyada hörmət, həm də axirətdə savab qazandıran gözəl bir əməldir.