Ат-Тур сүрөсү — Аят 43

1. Сөздөрдүн мааниси:

• أَمْ — «же» деген маанидеги суроо белгиси, мурунку айтылгандарга каршы коюлган суроо.
• إِلَٰهٌ — «кудай», сыйынууга татыктуу зат.
• غَيْرُ اللَّهِ — «Аллахтан башка».
• سُبْحَانَ — «таза», «аруу» деген мааниде, Аллахты ар кандай кемчиликтен аруулоо.
• عَمَّا — «ошол нерседен» (ما + عن).
• يُشْرِكُونَ — «алар шерик кошушат», башкача айтканда, Аллахка башкаларды теңеп, шерик кылышат.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала адамдарга суроо берип, аларды ой жүгүртүүгө чакырат: «Же алардын Аллахтан башка сыйынууга татыктуу кудайы барбы?» Демек, алар сыйынып жүргөн буттар, буркандар же башка нерселер чыныгы кудайлыкка ээ эмес. Алардын эч бири жаратуучу да, башкаруучу да, жаралгандардын ишин башкаруучу да эмес. Чыныгы сыйынууга татыктуу жалгыз Аллах гана.

Андан соң Аллах Өзүн аруулап: «Аллах алар шерик кошуп жаткан нерселерден таза жана аруу» дейт. Бул алардын ойлоп тапкан шериктери Аллахка эч кандай зыян да, пайда да келтире албастыгын, Аллахтын улуулугуна жана биримдигине эч кандай кемчилик тийгизе албастыгын билдирет. Аллах жалгыз, шериги жок, Өзүнүн падышалыгында да, кудайлыгында да, сыйынууга татыктуулугунда да жалгыз.

Бул аят мурунку аяттардагы айтылгандардын баарынын негизсиз экенин, алардын акылга да, далилге да туура келбей турганын көрсөтүп, адамдарды чыныгы жалгыз Аллахка сыйынууга чакырат.

1. Алынуучу пайдалар:

• Бул аят аркылуу Аллахтын жалгыздыгы жана Улуулугу дагы бир жолу бекемделет. Аллахка шерик кошуу — эң чоң адашуу экенин түшүнөбүз.
• Адам баласы өз ою менен ойлоп тапкан «кудайлардын» эч кандай күчү жок экенин, аларга таянуу пайда бербей турганын билебиз.
• Аллахты аруулоо, Аны бардык кемчиликтерден тазалоо — ыймандын негизги бөлүгү. Бул аят бизди Аллахты даңазалоого үйрөтөт.
• Ислам дини адамды акыл-ойду иштетип, чыныгы жалгыз Кудайга гана сыйынууга багыттайт. Бул диндин тууралыгынын, тазалыгынын жана акылга шайкештигинин далили.
• Ар бир адам өз жашоосунда кимге сыйынып, кимге таянып жатканын ойлонуп, жалгыз Аллахка жүз бурууга умтулушу керек. Бул аят ошол ой жүгүртүүгө чакырат жана ыйманды бекемдейт.