Аль-Вакиа сүресі — Аят 65

1. Сөздердің мағынасы:

• لَوْ نَشَاءُ — Егер Біз қаласақ.
• لَجَعَلْنَاهُ — оны міндетті түрде айналдырар едік.
• حُطَامًا — қурап, үгітіліп, шаң-тозаңға айналған, ешбір пайдасы жоқ қалдық.
• فَظَلْتُمْ — сонда сендер бола бастадыңдар, қалып қойдыңдар.
• تَفَكَّهُونَ — таңырқап, аң-таң болып, таңданып қаласыңдар.

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ Тағала адамдарға өздері егіп, күтіп-баптаған егістіктері туралы ойлануға назар аудартады. Олар жерді жыртып, дән себеді, суарады, күтеді — бірақ оны өсіріп, жетілдіретін Аллаһ. Егер Аллаһ қаласа, сол егістік дәні толық пісіп, өнім берер шақта оны қурап, үгітіліп, шаң-тозаңға айналған қалдыққа айналдырып қояр еді. Сонда адамдар таңырқап, аң-таң болып: «Біз бәрін дұрыс істедік қой, неге бұлай болды?» деп таңданып, өкінішке батар еді. Бұл — Аллаһтың құдіретінің алдында адамның дәрменсіздігін, әрі барлық нығметтің Аллаһтың қалауымен ғана келетінін көрсететін мысал. Адам егін егіп, еңбек етеді, бірақ нәтижені беретін — тек Аллаһ. Сондықтан адам баласы өз күшіне емес, Аллаһтың рақымына сүйенуі керек.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Аллаһтың құдіреті шексіз: Ол бір сәтте-ақ адамның барлық еңбегін жоққа шығара алады. Бұл — адамды тәкаппарлықтан сақтайтын ескерту.
• Адамның еңбегі мен Аллаһтың нығметі бір-бірімен байланысты: адам себепке жармасады, ал нәтижені беретін — Аллаһ. Бұл — еңбек пен тәуекелдің тепе-теңдігін үйретеді.
• Барлық жақсылық Аллаһтан екенін мойындау — иманның көрінісі. Егіннің өсуі де, өнімнің мол болуы да — Аллаһтың сыйы.
• Адам басына келген қиындық пен жоғалтуға сабыр етіп, Аллаһқа жалбарыну керек. Өйткені Ол — беруші де, алушы да.
• Бұл аят адамды Аллаһтың нығметтеріне шүкіршілік етуге шақырады. Шүкір — нығметтің артуына себеп.
• Қиямет күнінде әркім өз еңбегінің нәтижесін көреді. Бұл дүниедегі егін — ақыреттегі амалдың мысалы. Кім жақсы амал ексе, ол жақсы өнім алады.
• Ислам — адамды табиғатқа, жаратылысқа ой жүгіртуге шақыратын дін. Әрбір егін, әрбір өсімдік — Аллаһтың барлығына әрі құдіретіне дәлел.
• Осы аят арқылы адам Аллаһтың рақымына үміттеніп, Оған құлшылық етуге, шүкіршілік етуге және сабыр етуге бағытталады. Бұл — адамды исламға жақындататын, жүрегін жұмсартатын ғибрат.