Ənam surəsi — Ayə 140

Kəlmələrin mənaları:

• Səfəhən – ağılsızlıq, yüngüllük, cəhalət.
• İftiraən – yalan uydurmaq, Allaha qarşı yalan bəhanə gətirmək.
• Qəd dallu – haqq yoldan azdılar, uzaqlaşdılar.
• Mühtədin – doğru yola yönəlmiş, hidayət tapmış kimsələr.

Təfsir:

Bu ayə, İslamdan əvvəlki ərəb cəmiyyətində mövcud olan iki dəhşətli adəti pisləyir və onların sahiblərinin böyük ziyana uğradığını bildirir. O kəslər ki, öz övladlarını – xüsusilə qız uşaqlarını – yoxsulluq qorxusu və ya xarislər tərəfindən əsir alınmaq ehtimalı ilə diri-diri torpağa basdırırdılar. Bunu isə heç bir elmə, məntiqə və düzgün düşüncəyə əsaslanmadan, sadəcə ağılsızlıq və cəhalət üzündən edirdilər. Onlar bu qəddar hərəkəti özlərinə haqq hesab edir, ancaq əslində həm özlərinə, həm də övladlarına ən böyük zülmü edirdilər.

Bundan əlavə, onlar Allahın onlara ruzi olaraq verdiyi bəzi heyvanları – "bəhirə", "sailə", "vəsilə" və "hami" kimi – özbaşına haram elan edir, bunu da Allaha iftira ataraq "Allah bizə bunu əmr etmişdir" deyirdilər. Halbuki halal və haramı yalnız Allah müəyyən edir. Heç bir bəndənin – fərdin və ya cəmiyyətin – Allahın icazəsi olmadan özbaşına bir şeyi halal və ya haram elan etməyə ixtiyarı yoxdur.

Ayə bu iki böyük günahı edənlərin məhz ziyana uğradığını, haqq yoldan azdığını və heç vaxt doğru yola yönələ bilmədiklərini vurğulayır. Onların bu əməlləri nəinki ağıl və məntiqə ziddir, həm də Allahın əmrinə, Onun rəhmətinə və hikmətinə tamamilə ziddir.

Nəsihət və dəvət:

Ey möminlər! Bu ayə bizə öyrədir ki, həyatın hər sahəsində – ailə, uşaqlar, mal-dövlət, yemək-içmək – yalnız Allahın qoyduğu ölçülərə tabe olmalıyıq. Uşaqlarımız Allahın bizə əmanətidir, onları qorumaq, tərbiyə etmək və onlara gözəl baxmaq bizim borcumuzdur. Halal və haram isə yalnız Allahın və Onun Rəsulunun (sallallahu aleyhi və səlləm) buyurduqları ilə müəyyən olunur. Özbaşına qərarlarla, xurafatla və ya cəhalətlə dinə yeni şeylər əlavə etmək və ya bir şeyi haram elan etmək böyük günahdır. Gəlin, Quran və Sünnəyə sarılaq, ağıl və elm işığında doğru yolu tapaq və Allahın rəhmətinə nail olaq. Unutmayaq ki, hidayət yalnız Allahın iradəsi ilə olur və O, haqq yolu axtaranlara kömək edir.