انعام سۈرىسى — ئايەت 30

1) ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• وُقِفُوا: ئۇلار توختىتىلدى، ھەبس قىلىندى. يەنى ئۇلار قىيامەت كۈنى ئاللاھنىڭ ئالدىدا ھېساب ۋە سوراق ئۈچۈن توختىتىلىدۇ.
• بَلَى: ھەئە، شۇنداق. بۇ ئىنكار قىلغۇچىلارنىڭ ئىقرار قىلىشىنى ئىپادىلەيدىغان جاۋاب سۆزى.
• فَذُوقُوا: ئەمدى تېتىڭلار، يەنى ئازابنى تېتىڭلار. بۇ يەردە ئازابنىڭ ئۇلارغا يېقىنلىشىپ، ھېس قىلىدىغانلىقىنى ئىپادىلەيدۇ.
• تَكْفُرُونَ: سىلەر ئىنكار قىلاتتىڭلار، كاپىر بولاتتىڭلار.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەتتە ئاللاھ تائالا پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا خىتاب قىلىپ، قىيامەت كۈنىنى ئىنكار قىلغۇچىلارنىڭ نېمە ھالدا بولىدىغانلىقىنى بايان قىلىدۇ. ئەگەر سىز ئۇلارنىڭ قىيامەت كۈنى پەرۋەردىگارىنىڭ ئالدىدا ھېساب ۋە سوراق ئۈچۈن توختىتىلغان ۋاقتىدىكى ھالىتىنى كۆرگەن بولسىڭىز، ئۇلارنىڭ نەقەدەر يامان ۋە خار بولغان ھالىتىنى كۆرگەن بولاتتىڭىز. ئاللاھ ئۇلاردىن: «سىلەر دۇنيادا ئىنكار قىلىپ كەلگەن بۇ قايتا تىرىلىش ۋە بۇ ئازاب ھەق ئەمەسمۇ؟» دەپ سورايدۇ. ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ خاتالىقىنى تونۇپ، «ھەئە، پەرۋەردىگارىمىز بىلەن قەسەمكى، بۇ ھەقىقەتەن ھەقتۇر» دەپ ئىقرار قىلىدۇ. شۇ چاغدا ئاللاھ تائالا ئۇلارغا: «ئۇنداق بولسا، دۇنيادا ئىنكار قىلغانلىقىڭلار ۋە ھەقىقەتنى يالغانغا چىقارغانلىقىڭلار سەۋەبىدىن ئەمدى بۇ ئازابنى تېتىڭلار» دەيدۇ. بۇ ئايەت قىيامەت كۈنىنىڭ ھەقلىقىنى ۋە ئىنكار قىلغۇچىلارنىڭ ئاخىرەتتە قانداق خارلىنىدىغانلىقىنى ئېنىق بايان قىلىدۇ.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• بۇ ئايەت قىيامەت كۈنىنىڭ ھەقلىقىنى ۋە ئۇنىڭ چوقۇم بولىدىغانلىقىنى ئىسپاتلايدۇ. ھەر بىر ئادەم ئۆز ئەمەلىگە قاراپ جاۋاب بېرىدۇ.
• ئاللاھنىڭ ئادىللىقى ۋە ھېكمىتىنى كۆرسىتىدۇ. ئۇ ھەر قانداق ئادەمنىڭ قىلمىشىغا قاراپ ھېساب ئالىدۇ.
• ئىنكار قىلغۇچىلارنىڭ ئاخىرەتتە ئۆز خاتالىقىنى تونۇپ، ئىقرار قىلىشى ئۇلارنىڭ ئەپسۇسلىنىشىنى ۋە پۇشايمان قىلىشىنى ئىپادىلەيدۇ، ئەمما بۇ چاغدا پۇشايمان پايدا قىلمايدۇ.
• بۇ ئايەت مۇئمىنلەرنى ئاخىرەت كۈنىگە ئىشىنىشكە ۋە ياخشى ئەمەللەر قىلىشقا تەرغىب قىلىدۇ. شۇنداقلا، ئىنكار قىلغۇچىلارنىڭ ئاقىۋىتىدىن ئىبرەت ئېلىشقا چاقىرىدۇ.
• ئاللاھنىڭ ھەقىقەتنى ئاشكارىلايدىغانلىقىنى ۋە ھېچقانداق ئادەمنىڭ ئۇنىڭدىن قېچىپ قۇتۇلالمايدىغانلىقىنى بىلدۈرىدۇ. بۇ ئىنساننى ھەقىقەتكە يۆلەش ۋە ئىسلامغا قىزىقتۇرۇش ئۈچۈن مۇھىم ئامىلدۇر.