سوره انعام — آیه 45

معانی کلمات:

• دابر: آخر و دنباله هر چیزی؛ اصل و ریشه.
• قطع دابر: ریشهکن کردن و نابود کردن به گونهای که اثری باقی نماند.

تفسیر آیه:

پس از آنکه قوم کافر و ستمگر، پیامبران الهی را تکذیب کردند و بر طغیان و سرکشی خود اصرار ورزیدند، خداوند آنان را به عذاب خود گرفتار ساخت و ریشهی آنان را قطع کرد؛ به گونهای که هیچ یک از آنان باقی نماند و نسل و نسلشان به کلی منقرض شد. این نابودی، نشانهی قدرت خداوند و تحقق وعدهی او نسبت به یاری بندگان مؤمن و هلاکت دشمنانشان بود.

سپس خداوند میفرماید: «وَالْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ» یعنی تمام ستایشها و سپاسها مخصوص خداوندی است که پروردگار همهی جهانیان است؛ او که با عدالت خود ستمگران را نابود کرد و با فضل خود اولیاء و بندگان صالحش را یاری نمود. این حمد، هم در برابر نعمتهای اوست و هم در برابر عدالت و حکمتش در تدبیر امور خلقت.

فواید و پیامهای آیه:

• سنت الهی بر این است که ظالمان و تکذیبکنندگان حق، سرانجام به هلاکت میرسند و هیچ قدرتی نمیتواند آنان را از عذاب خدا حفظ کند.
• پیروزی نهایی از آنِ حق و اهل ایمان است؛ هرچند ظاهراً مدتی باطل به پیش رود، اما عاقبت از آنِ پرهیزگاران است.
• شکر و حمد خداوند در همهی حالات، بهویژه هنگام نصرت دین و نابودی دشمنان، از صفات بندگان شایسته است و نشاندهندهی رضایت آنان به قضای الهی است.
• این آیه مایهی دلگرمی مؤمنان است که خداوند هرگز بندگان مخلص خود را فراموش نمیکند و در برابر ظلم و ستم، بیکار نمینشیند.