سوره جمعه — آیه 3

معانی کلمات:

• وَآخَرِينَ مِنْهُمْ: و گروهی دیگر از آنان (از جنس همین امّیها و عربها).
• لَمَّا يَلْحَقُوا بِهِمْ: هنوز به آنان نپیوستهاند؛ یعنی در آینده به آنان ملحق خواهند شد.
• الْعَزِيزُ: غالب و پیروز بر همه چیز، که هیچکس بر او چیره نمیشود.
• الْحَكِيمُ: حکیم در گفتار و کردار و آفرینش و شریعت خود.

تفسیر آیه:

خداوند سبحان، این رسول گرامی را نهتنها برای امّیهای عرب در عصر پیامبر فرستاد، بلکه او را برای گروههای دیگری نیز مبعوث کرد که هنوز نیامدهاند و در آینده به این امت ملحق خواهند شد؛ چه از نسل عرب و چه از غیر عرب، از تمام ملتها و اقوام تا روز قیامت. این آیه بشارتی است برای همه نسلهای آینده که رسالت پیامبر اسلام ﷺ محدود به زمان و مکان خاصی نیست و شامل تمام انسانها تا آخر الزمان میشود. سپس خداوند با ذکر دو صفت خود، «عزیز» و «حکیم»، تأکید میکند که او بر همه چیز غالب و پیروز است و در همه کارهایش حکمت و مصلحت نهفته است؛ بنابراین فرستادن این پیامبر و گسترش دعوت او در طول تاریخ، بر اساس حکمت و قدرت کامل اوست.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه نشان میدهد که اسلام دینی جاودانه و جهانی است و پیام آن مختص به عرب یا عصر خاصی نیست؛ بلکه همه انسانها در هر زمان و مکانی مخاطب این دعوتاند.
• امیدواری به آینده و گسترش اسلام در میان ملتهای مختلف، از این آیه به دست میآید؛ چراکه خداوند وعده داده است که این دین به همه بشریت برسد.
• شناخت صفات «عزیز» و «حکیم» خداوند، دل انسان را به قدرت و تدبیر الهی مطمئن میسازد و او را در برابر سختیها و مشکلات استوار میکند.
• این آیه انگیزهای برای مسلمانان است که در هر عصر و نسلی، خود را مخاطب این رسالت بدانند و در نشر آن بکوشند.