Аль-Калам сүрәсе — Аять 11

Сүзләрнең мәгънәләре:

• һәммәз — кешеләрне гәйбәтләүче, аларны сүз белән рәнҗетүче, кимсетүче.
• мәшшәъ — бик күп йөрүче, аралашучы.
• бинәмим — сүз ташучы, ягъни кешеләр арасында сүз йөртеп, аларның арасын бозучы.

Аять тәфсире:

Бу аятьтә Аллаһы Тәгалә үз рәсүленә (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) бер төркәм явыз сыйфатлы кешеләргә итагать итмәскә кушып, аларны тасвирлый. Әлеге сыйфатлар арасында — кешеләрне гәйбәтләүче, аларның гәүдәсендәге һәм холкындагы кимчелекләрне эзләп, ачыктан-ачык яки ишарә белән рәнҗетүче кеше дә бар. Моннан тыш, ул кешеләр арасында йөреп, сүз ташучы, ягъни берәүнең сүзен икенчесенә җиткереп, алар арасына дошманлык һәм низаг салучы. Андый кеше үз эше белән мөселманнар җәмгыятендәге бердәмлекне һәм татулыкны боза, ызгыш-талаш тудыра. Бу сыйфатлар — имансызлыкның һәм наданлыкның билгесе, чөнки алар кешелекнең югары әхлакый кыйммәтләренә каршы килә. Әлеге аять вәләйд ибн Мугыйра кебек мөшрикләргә карата иңгән булса да, аның эчтәлеге гомуми, һәм һәрбер мөселман мондый начар сыйфатлардан ерак торырга тиеш.

Аятьтән алынган файдалар:

• Гәйбәт һәм сүз ташу — зур гөнаһлардан санала, алар кешеләр арасындагы мөнәсәбәтләрне боза, шуңа күрә алардан сакланырга кирәк.
• Мөселман кешесе үз телен сакларга, башкаларның кимчелекләрен эзләмәскә, ә киресенчә, аларның яхшы сыйфатларын күрергә тиеш.
• Кешеләр арасында татулыкны саклау — Исламның мөһим таләбе, ә сүз ташучылык — бу татулыкны бозуның бер юлы.
• Аллаһы Тәгалә рәсүленә дә явыз кешеләргә итагать итмәскә кушса, безнең өчен дә андый кешеләрнең сүзенә колак салмау — үрнәк.