Sure Kalem — Ayet 11

Kelime Anlamları:

• Hemmâz: İnsanları ayıplayan, gıybet eden, onları arkadan çekiştiren, söz ve işaretlerle küçük düşürmeye çalışan kimse.
• Meşşâ: Çokça yürüyen, oraya buraya koşuşturan.
• Binemîm: Söz taşıyarak, laf götürüp getirerek insanların arasını bozmak, fitne ve fesat çıkarmak.

Tefsir:

Bu âyet-i kerîmede Yüce Rabbimiz, Peygamber Efendimiz’e (sallallahu aleyhi ve sellem) hitaben, kendisine itaat edilmemesi gereken bir başka kötü sıfatı daha haber vermektedir: “Hemmâz, meşşâ binemîm” yani insanları arkadan çekiştiren, onları ayıplayıp küçük düşüren, gıybet eden ve sürekli söz taşıyarak insanların arasını bozmaya çalışan kimse.

Bu sıfatlar, İslâm ahlâkının en şiddetle yasakladığı davranışlardandır. Zira gıybet, kişinin kardeşini arkasından çekiştirmesi, onun hoşlanmayacağı şekilde anmasıdır. Nemîm (söz taşıma) ise, bir kişinin sözünü diğerine taşıyarak aralarına düşmanlık ve kin tohumları ekmektir. Bu iki kötü huy, toplumun birlik ve beraberliğini yok eder, kardeşlik bağlarını koparır, güven duygusunu ortadan kaldırır.

Âyetin iniş sebebi olarak bazı müfessirler, müşriklerin ileri gelenlerinden Velîd bin Mugîre’yi zikretmişlerdir. Ancak bu hüküm geneldir; kıyamete kadar gelecek bütün Müslümanları ilgilendirir. Bu sebeple her mümin, dilini gıybetten, söz taşımaktan ve insanları küçük düşürücü sözlerden korumalıdır. Zira Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur: “Müslüman, elinden ve dilinden diğer Müslümanların güvende olduğu kimsedir.” (Buhârî, Müslim)

Sevgili kardeşlerim! Bu âyet bize, dilimizin ne kadar büyük bir sorumluluk taşıdığını hatırlatmaktadır. Bir söz, gönülleri birleştirebileceği gibi, kalpleri kırabilir ve toplumları parçalayabilir. Bu yüzden Allah Resûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) bize şu müjdeyi vermiştir: “Kim bana iki çenesi arasındaki (dilini) ve iki bacağı arasındaki (ırzını) garanti ederse, ben de ona cenneti garanti ederim.” (Buhârî, Tirmizî)

Öyleyse ey iman edenler! Dilimizi gıybetten, söz taşımaktan, alay ve ayıplamaktan koruyalım. İnsanların kusurlarını araştırmak yerine, kendi kusurlarımızla meşgul olalım. Birbirimizin ayıplarını örtelim ki Allah da bizim ayıplarımızı örtsün. Unutmayalım ki kurtuluş, dilini koruyan ve insanların arasını düzeltmeye çalışanlardadır. Allah hepimizi bu güzel ahlâka ulaştırsın.