Аль-Калам сүрөсү — Аят 11

1. Сөздөрдүн мааниси:

• هَمَّازٍ (хаммаз): Адамдардын артынан сүйлөп, кемчиликтерин издеп, айыптоочу, жаман сөз ташуучу.
• مَشَّاءٍ (машшаа): Көп басуучу, көп жүрүүчү, башкача айтканда, сөз ташуу үчүн адамдардын арасында көп жүргөн.
• بِنَمِيمٍ (би-намиим): Намим – бир адамдын сөзүн экинчи адамга жеткирип, алардын ортосун бузуу. Бул сөздүн мааниси «сөз ташуу менен» дегенди билдирет.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала пайгамбарыбызга (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) мындай деп эскертет: Сен мына ушундай жаман сапаттарга ээ болгон адамга баш ийбе. Ал адам – адамдардын артынан сүйлөп, алардын кемчиликтерин издеп, айыптап жүргөн жаман адатты карманган. Ал эл арасында сөз ташуу үчүн тынымсыз жүрүп, бирөөнүн айткан сөзүн экинчисине жеткирип, алардын ортосун бузууга аракет кылат. Мындай адамдар адамдардын ортосунда душмандыкты жана кастыкты тутандырып, коомдун тынчтыгын бузат. Бул аятта сүрөттөлгөн жаман сапаттар – ыймандуу адамдан алыс болушу керек болгон нерселер. Алгачкы мезгилде бул аяттар Уалид ибн Мугайра сыяктуу кээ бир мушриктер жөнүндө түшкөн болсо да, андагы эскертүү бардык мусулмандарга багытталган: ар бир мусулман ушундай жаман сапаттардан алыс болушу керек.

1. Алынган пайдалар:

• Бул аят бизге сөз ташуу жана адамдардын артынан сүйлөө сыяктуу жаман адаттардан алыс болууга чакырат. Бул сапаттар коомдо тынчсыздык жана душмандык алып келет.
• Ислам дини адамдардын ортосунда тынчтыкты, биримдикти жана боорукердикти орнотууга үндөйт. Сөз ташуучулар жана айыптоочулар бул тартипти бузушат.
• Ар бир мусулман өз сөзүнө жана жүрүм-турумуна көңүл буруп, башкаларга зыян келтирбейт. Бул аят аркылуу биз өзүбүздү тарбиялап, жакшы мүнөздүү болууга умтулабыз.
• Ислам – тазалык жана адеп-ахлак дини. Ал бизди жакшылыкка чакырып, жамандыктан кайтарат. Бул аят да ушуну ырастайт.