سوره قلم — آیه 11

معانی کلمات:

• هَمَّازٍ: بسیار عیبجو، کسی که پشت سر مردم را تحقیر میکند و آنان را با سخنان زشت مورد طعنه و سرزنش قرار میدهد.
• مَشّاءٍ: بسیار راهرونده، کسی که زیاد در پی ایجاد فساد میان مردم قدم برمیدارد.
• بِنَمیم: سخنچینی، یعنی نقل سخن کسی نزد دیگری به قصد ایجاد فساد و دشمنی.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در ادامه توصیف آن فرد ناپسند که در آیات پیشین از او یاد شده، میفرماید: او کسی است که بسیار عیبجوست و پیوسته به مردم طعنه میزند و آنان را با سخنان تمسخرآمیز و تحقیرکننده میآزارد. او بسیار راه میرود و در میان مردم رفتوآمد میکند تا سخنچینی نماید و سخنان دیگران را نزد یکدیگر میبرد تا میان آنان فتنه و دشمنی برانگیزد. چنین کسی با این صفات زشت، شایسته آن نیست که از او پیروی شود یا به او اعتماد گردد. این آیه هرچند در مورد برخی مشرکان مانند ولید بن مغیره نازل شده، اما هشداری است برای همه مسلمانان که از هر کس به این صفات نکوهیده متصف باشد، دوری کنند و از او اطاعت ننمایند.

فواید و پیامهای آیه:

• عیبجویی و سخنچینی از گناهان بزرگ اخلاقی است که موجب از بین رفتن اعتماد و محبت میان مردم میشود و جامعه را از هم میپاشد.
• مؤمن باید زبان خود را از غیبت و نمیمه نگه دارد و بداند که این اعمال، اعمال شیطان است و انسان را از رحمت خدا دور میکند.
• قرآن کریم با بیان این صفات زشت، به ما میآموزد که دوستان و همراهان خود را با دقت انتخاب کنیم و از همنشینی با افراد بدخو و فتنهانگیز بپرهیزیم.
• اسلام دینی است که به پاکی زبان و سلامت جامعه اهمیت فراوان میدهد و مسلمان را به راستگویی، امانتداری و حفظ آبروی دیگران دعوت میکند.