سوره قلم — آیه 12

معانی کلمات:

• مَنَّاعٍ لِلْخَيْرِ: بسیار بازدارنده از کارهای نیک و خیر، بخیل و تنگنظر.
• مُعْتَدٍ: تجاوزکننده از حد و مرز در حق مردم و حدود الهی.
• أَثِيمٍ: بسیار گناهکار و غرق در معاصی.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در ادامه توصیف آن شخصِ حقیر و پست، او را با سه صفت زشت دیگر معرفی میکند: او کسی است که بهشدت از خیر و نیکی جلوگیری میکند؛ نه خودش کار خیر انجام میدهد و نه میگذارد دیگران به کارهای نیک و پسندیده دست بزنند. او در بذل مال و کمک به نیازمندان سختگیر و بخیل است و از هرگونه عمل صالحی دریغ میورزد. همچنین او متجاوزی است که از حدود الهی و حقوق مردم فراتر میرود و به جان، مال و آبروی دیگران تعدی میکند. و در نهایت، بسیار گناهکار و آلوده به انواع معاصی است؛ گناهانی که او را از رحمت خدا دور ساخته و قلبش را سخت و تیره کرده است. این صفات زشت، نشاندهنده انسانی است که در برابر حق و حقیقت ایستاده و با تمام وجود در برابر هدایت الهی مقاومت میکند.

فواید و پیامهای آیه:

• انسان مؤمن باید از صفات زشتی مانند بخل، تجاوز به حقوق دیگران و گناهکاری پرهیز کند و خود را به صفات نیک مانند سخاوت، عدالت و پرهیزگاری بیاراید.
• قرآن کریم ما را از پیروی و اطاعت از افرادی که اینگونه صفات پست را دارند، برحذر میدارد، چرا که آنان نه تنها خود در گمراهیاند، بلکه دیگران را نیز از راه خیر و سعادت بازمیدارند.
• این آیه به ما میآموزد که مال و فرزندان نباید موجب طغیان و تکبر انسان شود؛ بلکه نعمتهای الهی وسیلهای برای شکرگزاری و انجام کارهای خیر هستند، نه دلیل بر برتری و سرکشی.