Qalam surasi — Oyat 12

Kalimalarning ma'nolari:

• Mannā’in lil-khayr: Yaxshilikni qattiq to'suvchi, xasis, baxil.
• Mu’tad: Haddan oshuvchi, chegaradan chiqib, odamlarga zulm qiluvchi.
• Athīm: Ko'p gunoh qiluvchi, gunohga botgan.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo Payg'ambarimiz Muhammad (sollallohu alayhi va sallam)ga va ummatiga o'g'ri, yolg'onchi, pastkash, odamlar orasida gap tashuvchi (chaqimchi), g'iybat qiluvchi, yaxshilikni to'suvchi, baxil, haddan oshuvchi, ko'p gunoh qiluvchi, qabih va razil kimsalarga itoat qilmaslikni buyurmoqda. Bunday kishilar o'z mol-mulki va farzandlari ko'pligi sababli kibrga berilib, haqdan yuz o'giradilar. Ularga Qur'on oyatlari tilovat qilinsa, "Bu o'tmishdagilarning afsonalaridir", deb yolg'onga chiqaradilar. Bu oyat ayrim mushriklar (masalan, Valid ibn Mug'ira) haqida nozil bo'lgan bo'lsa-da, undagi ogohlantirish barcha musulmonlar uchun umumiydir: har bir mo'min bunday yomon xislatlarga ega bo'lgan kimsalarga ergashishdan va ularning yo'lini tutishdan hazar qilishi lozim.

Foydalar:

1. Musulmon kishi faqat yaxshilikni buyuruvchi va to'g'ri yo'lga boshlovchi zotlargagina itoat etishi kerak. Yomon xulqli, gunohkor kimsalarning so'ziga kirish insonni halokatga yetaklaydi.
2. Xasislik va baxillik — insonni yaxshilik qilishdan to'sadigan xunuk xislatdir. Islom dini saxovat va himmatni targ'ib qiladi, chunki saxovat qalbni poklaydi va jamiyatda o'zaro mehr-muhabbatni mustahkamlaydi.
3. Haddan oshish, odamlarga zulm qilish va gunohga botish — kishining iymonini zaiflashtiradi va uni Allohning rahmatidan uzoqlashtiradi. Har bir mo'min bu illatlardan saqlanishi, doimo adolat va taqvo yo'lini tutishi lozim.
4. Mol-mulk va farzandlar insonni mag'rurlantirmasligi kerak. Haqiqiy izzat va ulug'lik Allohning nazarida taqvo bilan o'lchanadi, na boylik bilan, na nasl-nasab bilan.