سورت قلم — آیت 13

د معنیٰ پرده (معاني الكلمات):

• عُتُلٍّ: سخت، تند خوی، بد اخلاقه او بې رحمه کس.
• زَنِيمٍ: هغه څوک چې د یو قوم سره الحاق شوی وي، حال دا چې له هغوی نه نه وي؛ یعني داسې کس چې نسب یې معلوم نه وي او د بل قوم سره ځان منسوب کړي.

د آیت تفسیر (التفسير):

دا آیت د هغو کسانو د نورو بدو صفاتو بیان کوي چې مخکې یې یادونه شوې ده. الله تعالی فرمايي: دا سړی (لکه وليد بن مغيره) يو سخت او تند خوی کس دی، بد اخلاقه او بې رحمه دی، له هغو ټولو بدو صفاتو سره چې مخکې ذکر شول (لکه ډېر قسم خوړل، دروغجن، غیبت کوونکی، نمیمه کوونکی، د خیر مخنیوی کوونکی، تېری کوونکی او ګناهګار) بيا هم د دې ترڅنګ داسې کس دی چې د قوم سره الحاق شوی دی، په داسې حال کې چې له هغوی نه نه دی؛ یعني د نسب له پلوه معلوم نه دی او د بل چا زوی ګڼل کېږي. دا ټولې ناوړه صفتونه په هغه کې سره راټول شوي دي.

دا آیت که څه هم د یو خاص کس (وليد بن مغيره) په اړه نازل شوی، خو حکم یې عام دی — هر هغه څوک چې په دې صفتونو متصف وي، د هغه اطاعت او پیروي حرام ده.

د آیت څخه ترلاسه شوې ګټې (الفوائد):

1. مسلمان باید د هر چا خبره ونه مني او اطاعت یې ونه کړي، تر هغه چې د هغه د اخلاقو او عملونو په اړه پوه نشي؛ ځکه چې الله تعالی د بدو خویونو د خاوندانو د اطاعت نه منع کړی دی.
2. د بدو اخلاقو ذکر (لکه تندخویی، غیبت، نمیمه، بخل او تېری) په قرآن کې د دې لپاره راغلی چې مسلمان له دې صفاتو ځان لرې وساتي او د ښو اخلاقو خاوند شي.
3. د نسب په اړه دروغ ویل او د بل چا سره ځان منسوب کول په اسلام کې سخت ګناه ده؛ ځکه چې دا د کورنۍ د نظام د خرابۍ سبب ګرځي.
4. دا آیت مسلمان ته دا درس ورکوي چې مال او اولاد د انسان د عزت معیار نه دی؛ بلکه د انسان عزت په تقوا او ښو اخلاقو کې دی. هغه څوک چې مال او اولاد لري، باید له دې امله تکبر ونه کړي او د حق د منلو نه یې مخه ونه نیسي.