Аль-Калам сүрөсү — Аят 28

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• أَوْسَطُهُمْ — алардын эң акылдуусу, эң адилеттүүсү жана эң жакшысы.
• لَوْلَا — «эмне үчүн... эмес», «эмнеге...» деген маанидеги үндөө сөзү.
• تُسَبِّحُونَ — Аллахты аруулоо, Ага баш ийүү, Аны улуктоо жана «Аллах кааласа» деп айтуу.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бакча ээлери таң атканда бакчаларынын күйүп кеткенин көрүшкөндө, адегенде жолду адашып калдык деп ойлошту. Анан бул өздөрүнүн бакчасы экенин түшүнүшкөндө, «биз эгинибиздин жакшылыгынан ажырап калдык» дешти. Себеби алар кедей-кембагалдарга жардам бербей, бакчанын түшүмүн бөлүшпөй эле кетүүнү чечишкен болчу. Ошондо алардын ичинен эң акылдуусу жана эң адилеттүүсү: «Мен силерге айтпадым беле, эмнеге Аллахты аруулап, Ага баш ийип, "Аллах кааласа" деп айтпайсыңар?» — деди. Башкача айтканда, ал аларды эскерткен: эгер Аллахты эстеп, Анын буйругун аткарсаңар жана «Аллах кааласа» деп айтсаңар, мындай жоготууга учурабайт элеңер. Бирок алар бул акыл-насаатты унутта калтырып, кедейлердин ырасын бербей, өздөрүнө зулум кылышкан. Ошондо алардын эң оң-туура ойлогону аларга бул эскертүүнү эске салды.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Аллахты эстөө жана Ага баш ийүү ар дайым жакшылыкка алып келет. Ким ишин Аллахтын ысмы менен баштап, Ага таянып, «Аллах кааласа» деп айтса, ал ишинде береке табат.
• Жакшылыкты бөлүшүү жана кедей-кембагалдарга жардам берүү — ыймандын белгиси. Бакча ээлери кедейлердин ырасын бербей, акыры өздөрү зыян тартышты. Бул бизге мал-мүлкүбүздө башкалардын да ырасы бар экенин эскертет.
• Акылдуу жана адилеттүү адамдар коомдо акыл-насаат айтып, жакшылыкка чакырат. Алардын сөзүн угуу жана эске алуу — куткаруунун жолу.
• Күнөөнү моюнга алуу жана тообо кылуу — ыймандуу адамдын сапаты. Бакча ээлери акыры күнөөлөрүн моюнга алып, тообо кылышты. Бул бизге ката кетирсек да, Аллахка кайтып, кечирим суроо керектигин үйрөтөт.
• Аллах адилеттүү, Ал зулум кылбайт. Бизге келген кыйынчылыктар өз колубуз менен кылган күнөөлөрүбүздүн натыйжасы. Аллахка тообо кылып, жакшылыкка кайтсак, Ал бизге жакшыраак нерселерди берет.

Бул аят бизди Аллахты эстөөгө, жакшылык кылууга, кедей-кембагалдарга жардам берүүгө жана ар дайым тообо кылууга чакырат. Аллах ыймандууларга береке жана жакшылык берет.