Qalam surasi — Oyat 28

Kalimalarning ma'nolari:

• Awsatuhum: Ularning eng adolatlisi, eng yaxshisi va aqli raso bo‘lgani.
• Lawla: Nega, qaniydi, agar... bo‘lsa edi (tahdid yoki tanbeh ma’nosida).
• Tusabbihun: Allohni poklab, Unga itoat qilib, Uning buyrug‘ini ulug‘lab, ta’zim bajo keltirasizlar.

Tafsir:

Bog‘ egalari o‘z bog‘larini yonib kul bo‘lganini ko‘rib, avval uni tan olmadilar va “Biz adashib boshqa joyga kelib qoldik” deyishdi. Keyin uning o‘sha bog‘lari ekanini anglab, “Yo‘q, biz uning yaxshiligidan mahrum bo‘lib qoldik”, deyishdi. Shunda ularning orasidagi eng adolatli, eng aqlli va eng yaxshisi ularga tanbeh berib dedi: “Men sizlarga aytmaganmidim: nega Allohni poklab, Unga itoat qilmaysizlar? Nega “In shaa Alloh” demaysizlar? Nega Allohning roziligini tilab, Uning buyrug‘iga bo‘ysunmaysizlar?” U bu so‘zi bilan ularni avvalgi qilmishlariga — bog‘dan kambag‘allarni mahrum qilishga qasd qilganliklari va “In shaa Alloh” demaganliklari uchun tanbeh qilmoqda edi. U ularni Allohga tavba qilishga va Uning azobidan qo‘rqishga chaqirdi. Uning bu so‘zi ularning xatosini anglashlariga va o‘zlariga kelishlariga sabab bo‘ldi.

Foydalar:

• Har qanday ishda Allohning irodasiga bog‘lanish va “In shaa Alloh” deyish musulmonning odatiga aylanishi kerak, chunki bu banda o‘zini Allohga topshirishining belgisidir.
• Yaxshi va aqlli kishi o‘z jamoasini xato va gunohdan qaytarishga, ularni Allohga itoatga chaqirishga shoshilishi lozim.
• Gunoh va xatoni tan olish, tavba qilish — insonni halokatdan qutqaradi va Allohning rahmatiga olib boradi.
• Allohni poklab, Uning buyrug‘iga bo‘ysunish har bir ishda baraka keltiradi, aksincha, Uning buyrug‘idan yuz o‘girish esa halokat va mahrumlikka sabab bo‘ladi.
• Inson o‘z xatosini boshqalarga yuklamasdan, o‘zini ayblashi va tuzatish yo‘lini izlashi — kamolot belgisidir.