سوره قلم — آیه 45

معانی کلمات:

• أُمْلی: مهلت میدهم، به آنان فرصت و زمان میدهم.
• کَیْد: مکر و تدبیر پنهانی (در اینجا به معنای مجازات و انتقام الهی که به صورت تدریجی و پنهان انجام میشود).
• مَتِین: بسیار محکم، استوار و قوی.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) خطاب میکند و میفرماید: ای رسول ما، مرا با کسانی که این قرآن را تکذیب میکنند واگذار، زیرا من خودم حسابشان را خواهم رسید و انتقامشان را خواهم گرفت. سپس میفرماید: من به آنان مهلت میدهم و اموال و فرزندان و نعمتهای فراوانی عطا میکنم، اما این عطا و مهلت برای استدراج است؛ یعنی آنان را به تدریج به سوی هلاکت میکشانم، به گونهای که خودشان متوجه نمیشوند و گمان میکنند که این نعمتها نشانهی رضایت خداوند از آنان است، در حالی که این مهلت، سبب افزایش گناهانشان میشود و عذابشان را سنگینتر میسازد. من به آنان فرصت میدهم تا در طغیان و کفر خود غرقتر شوند و بر عذابشان افزوده گردد. همانا مکر و تدبیر من برای مجازات کافران و تکذیبکنندگان، بسیار محکم و استوار است و هیچکس نمیتواند از آن بگریزد یا آن را خنثی کند. این مهلت دادنها نه از روی ناتوانی است، بلکه از روی حکمت و برای آن است که حجت بر آنان تمام شود و سپس گرفتار عذابی شوند که هیچ راه گریزی از آن نیست.

فواید و پیامهای آیه:

1. صبر و توکل بر خدا: مؤمنان باید در برابر آزار و تکذیب مخالفان، صبر پیشه کنند و کار را به خداوند واگذارند، زیرا او بهترین تدبیرکننده و داناترین به زمان و چگونگی مجازات است.
2. هشدار درباره فریب دنیا: نعمتها و فرصتهای دنیوی همیشه نشانهی رضایت الهی نیست؛ گاهی مهلت و فراوانی نعمت، وسیلهای برای آزمایش و استدراج است. انسان نباید مغرور شود و از فرصتها برای توبه و بازگشت به خدا استفاده کند.
3. عدالت و حکمت الهی: خداوند با اینکه قادر است فوراً مجازات کند، اما با مهلت دادن، به بندگان فرصت بازگشت میدهد و حجت را بر آنان تمام میکند. این نشانهی رحمت و حکمت اوست، اما در عین حال، عذاب او برای کسانی که بر کفر اصرار ورزند، بسیار شدید و غیرقابل فرار است.
4. آرامش دل مؤمنان: دانستن اینکه مکر و تدبیر خداوند متین و محکم است، به مؤمنان آرامش میدهد که هیچ ظلمی بدون پاسخ نمیماند و خداوند هرگز بندگان مخلص خود را فراموش نمیکند.