اعراف سۈرىسى — ئايەت 110

1. مەنىسى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج بولغان سۆزلەر:

• «يُرِيدُ»: خالايدۇ، مەقسەت قىلىدۇ.
• «أَن يُخْرِجَكُم»: سىلەرنى چىقىرىۋېتىشىنى.
• «مِّنْ أَرْضِكُمْ»: سىلەرنىڭ زېمىنىڭلاردىن، يەنى مىسىردىن.
• «فَمَاذَا تَأْمُرُونَ»: ئەمدى نېمە بۇيرۇيسىلەر؟ نېمە مەسلىھەت بېرىسىلەر؟

1. ئايەت تەپسىرى:

پىرئەۋن ئۆزىنىڭ ئەتراپىدىكى ئەمەلدارلار ۋە ئاقسۆڭەكلەرگە مۇسا ئەلەيھىسسالام توغرىسىدا: «بۇ كىشى سىلەرنى مىسىر زېمىنىدىن چىقىرىۋەتمەكچى، ئەمدى بۇ ھەقتە نېمە مەسلىھەت بېرىسىلەر، قانداق تەدبىر قوللىنىشىمىز كېرەك؟» دەپ مەسلىھەت سورىدى. ئەسلىدە بۇ سۆزلەر پىرئەۋننىڭ ئېغىزىدىن چىققان بولۇپ، ئۇ ئۆزىنىڭ ھاكىمىيىتىگە خەۋپ يېتىشىدىن قورقۇپ، مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ دەۋىتىنى توسۇش ئۈچۈن ئەتراپىدىكىلەر بىلەن مەسلىھەتلىشىشكە ئالدىردى.

بۇ ئايەتتىن ئىبرەت ئالىدىغان نۇرغۇن ھېكمەتلەر بار. پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ ئەگەشكۈچىلىرى ھەقىقەتنى كۆرۈپ تۇرۇپمۇ، ئۆزلىرىنىڭ مەنسەپ-مەرتىۋىسى ۋە دۇنيالىق مەنپەئەتىنى قوغداش ئۈچۈن ھەقنى ئىنكار قىلدى. ئۇلار مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ دەۋىتىنى «زېمىندىن چىقىرىۋېتىش» دەپ بۇرمىلاپ، خەلقنى ئۇنىڭغا قارشى قوزغاشقا ئۇرۇندى. ئەمما ئاللاھ تائالا ھەر قانداق زالىمنىڭ سۈيى-قەستىنى بىكار قىلىدىغانلىقىنى، ھەقنىڭ ئاخىرقى غەلىبە قازىنىدىغانلىقىنى بىلدۈردى.

ئەي ئىمان ئېيتقان قېرىنداشلار! بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئەسكەرتىدۇكى، ھەقىقەت يولىدا مۇستەھكەم تۇرۇش، ھەر قانداق قىيىنچىلىق ۋە تەھدىتكە پەرۋا قىلماسلىق كېرەك. مۇسا ئەلەيھىسسالام پىرئەۋننىڭ ۋە ئۇنىڭ ئەتراپىدىكىلەرنىڭ بارلىق سۈيى-قەستلىرىگە قارىماي، ئاللاھنىڭ بۇيرۇقىنى يەتكۈزۈشتە چىڭ تۇردى. بىز ھەم قۇرئان كەرىم ئوقۇغاندا، ئۇنىڭ ھىدايىتىدىن بەھرىمەن بولۇپ، ھەق يولىدا مۇستەھكەم قەدەم بېسىشىمىز، ھەر قانداق زۇلۇم ۋە بۇزغۇنچىلىققا قارشى تۇرۇشىمىز كېرەك. ئاللاھ تائالا بىزنى ھەق يولىدا مۇستەھكەم قىلسۇن، قۇرئاننىڭ نۇرى بىلەن قەلبىمىزنى يورۇتسۇن!