سوره اعراف — آیه 173

معانی کلمات:

• أَشْرَكَ: شرک ورزید، شریک قرار داد برای خداوند.
• ذُرِّيَّةً: فرزندان و نسل.
• الْمُبْطِلُونَ: کسانی که کارهای باطل انجام دادند؛ یعنی مشرکان و گمراهان.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در ادامه بیان نعمتهای خود بر بنیآدم و گرفتن پیمان فطری از آنان، این آیه را ذکر میکند تا حجت را بر همگان تمام کند و عذری برای مشرکان باقی نگذارد. معنای آیه چنین است: این پیمان و اتمام حجت را گرفتیم تا مبادا روز قیامت بگویید: «پدران ما پیش از ما مشرک شدند و ما نیز فرزندانی پس از آنان بودیم و از آنان پیروی کردیم؛ پس آیا ما را به خاطر کارهایی که باطلاندیشان انجام دادند هلاک میکنی و عذاب میدهی؟»

خداوند این عذر را باطل اعلام میکند، زیرا هر انسانی فطرت توحیدی دارد و با عقل سلیم میتواند حق را از باطل تشخیص دهد. تقلید کورکورانه از گذشتگان، در برابر فطرت پاک و دعوت پیامبران، پذیرفتنی نیست و نمیتواند دلیل موجهی برای شرک و گناه باشد. بنابراین، هیچکس نمیتواند با این بهانه که از پدران خود پیروی کرده، خود را از مسئولیت اعمالش برهاند؛ زیرا حجت بر او تمام شده و پیامبران نیز برای هدایت او فرستاده شدهاند.

فواید و پیامهای آیه:

• هر انسانی در برابر اعمال خود مسئول است و نمیتواند گناهان خود را به گردن دیگران بیندازد، حتی اگر آن دیگران پدران او باشند.
• تقلید در اصول دین و مسائل اعتقادی جایز نیست؛ بلکه باید با دلیل و برهان، حق را جستجو کرد.
• خداوند با اتمام حجت و فرستادن پیامبران، هیچ بهانهای برای بندگان باقی نگذاشته است و این نشانه عدالت و رحمت اوست.
• این آیه به ما میآموزد که باید با بصیرت و آگاهی دین خود را بشناسیم و از پیروی کورکورانه از خرافات و باورهای نادرست پرهیز کنیم تا در پیشگاه خداوند سربلند باشیم.