A'rof surasi — Oyat 79

Kalimalarning ma'nolari:

• فَتَوَلَّى – yuz o'girdi, ulardan ayrildi.
• أَبْلَغْتُكُمْ – sizlarga yetkazdim, topshirilgan vazifani ado etdim.
• رِسَالَةَ رَبِّي – Robbimning yuborgan xabarini, ya'ni din va shariat hukmlarini.
• نَصَحْتُ لَكُمْ – sizlarga nasihstdim, yaxshilikni ragbatlantirib, yomonlikdan qaytardim.
• النَّاصِحِينَ – nasihst qiluvchilar, sizlarning manfaatlaringizni xohlab, to'g'ri yo'lga boshlovchilar.

Tafsir:

Soleh alayhissalom qavmi o'zlariga mo''jiza qilib berilgan tuyani o'ldirgach, ularning ustiga halokat tushishidan oldin ulardan yuz o'girdi va ularga shunday dedi: "Ey qavmim! Men Robbimning menga yuklagan risolasini – Uning amrlarini va qaytaqlarini sizlarga to'liq yetkazdim. Sizlarni yaxshilikka chorlab, yomonlikdan qaytarishda bor kuch-g'ayratimni sarfladim. Sizlarga samimiy nasihst qildim, lekin sizlar nasihst qiluvchilarni, o'z manfaatlaringizni xohlab, sizlarni to'g'ri yo'lga boshlashga intilgan kishilarni sevmaysizlar. Shuning uchun ham mening so'zlarimni rad etdingiz va har bir la'natlangan shaytonga ergashdingiz."

Ushbu so'zlar bilan Soleh alayhissalom ularning iymonga kelmaganliklariga achchig'ini, ularning halok bo'lishlariga qayg'urishini va o'zining vazifasini to'liq bajarganini bildirdi. U ularni bu so'zlar bilan tanbeh qilib, o'zining uzrini Robbisiga yetkazdi.

Foydalar:

1. Payg'ambarlarning vazifasi faqat yetkazishdir – ularning zimmasida odamlarni majburlash yo'q. Har bir da'vatchi o'z vazifasini chin dildan bajarib, natijani Allohga topshirishi lozim.
2. Nasihst qilish – payg'ambarlarning odati va mo'minlarning fazilatidir. Kimki birodariga nasihst qilsa, unga yaxshilik qilgan bo'ladi, garchi bu nasihst ba'zilarga og'ir tushsa ham.
3. Yaxshi niyatli maslahatchilarni sevmaslik – insonning halokatiga sabab bo'ladi. Kim haq so'zni aytuvchini yomon ko'rsa, u o'ziga zulm qilgan bo'ladi.
4. Da'vat qiluvchi kishi, hatto qavmi unga qarshi chiqsa ham, o'z vazifasini sokin va sabr bilan bajarishi, so'ngra Allohga tavakkal qilishi kerak.
5. Bu oyatda da'vatchilar uchun katta tasalli bor – agar odamlar qabul qilmasalar, ularga xafa bo'lmaslik, balki o'z burchini ado etgani uchun Alloh oldida uzrli ekanini bilish kerak.