سوره معارج — آیه 20

معانی کلمات:

• مَسَّهُ: به او برسد، او را لمس کند، گرفتارش شود.
• الشَّرّ: بدی، سختی، فقر، بیماری، مصیبت و هر آنچه که برای انسان ناخوشایند است.
• جَزُوعًا: بسیار بیتابی و بیقراریکننده، کسی که در برابر مصیبتها طاقت و تحمل خود را از دست میدهد و به شدت ناله و شکایت میکند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به بیان یکی از ویژگیهای ذاتی و سرشتی انسان میپردازد و میفرماید: انسان وقتی سختی و بدی به او برسد، مانند فقر، بیماری، ترس یا هر مصیبت دیگری، بسیار بیتاب و بیقرار میشود. او طاقت خود را از دست میدهد، به شدت ناله و فریاد میکند، و از صبر و شکیبایی به دور میماند. این جزع و بیتابی نشاندهنده ضعف و ناتوانی انسان در برابر ناملایمات زندگی است، مگر کسانی که خداوند به آنها توفیق صبر و ایمان عطا کرده باشد. این آیه در حقیقت تصویری از حال انسانِ دور از ایمان را ترسیم میکند که در برابر سختیها تاب نمیآورد و در برابر نعمتها نیز شکرگزار نیست.

فواید و پیامهای آیه:

• انسان ذاتاً ضعیف و ناتوان است و در برابر سختیها بیتابی میکند؛ بنابراین باید به خداوند پناه ببرد و از او یاری بطلبد.
• صبر در برابر مصیبتها و سختیها، نشانه ایمان و تقواست و کسانی که به خدا توکل میکنند، خداوند به آنها آرامش و قدرت تحمل عطا میکند.
• این آیه انسان را به خودشناسی دعوت میکند تا ضعف خود را بپذیرد و در برابر خداوند فروتن باشد و از او بخواهد که او را از زمره صابران قرار دهد.
• بیتابی و جزع نه تنها مشکل را حل نمیکند، بلکه ایمان و آرامش انسان را نیز از بین میبرد؛ پس بهتر است در برابر قضای الهی راضی و شاکر باشیم.
• این آیه به ما میآموزد که در سختیها به یاد خدا باشیم و بدانیم که هر چه از جانب او میرسد، خیر و حکمتی در آن نهفته است.