سوره نوح — آیه 21

معانی کلمات:

• عَصَوْنِی: از من نافرمانی کردند و دعوتم را نپذیرفتند.
• اتَّبَعُوا: پیروی کردند.
• خَسَارًا: زیان، گمراهی و هلاکت.

تفسیر آیه:

حضرت نوح علیه السلام پس از آنکه سالیان دراز قوم خود را به توحید و یکتاپرستی دعوت کرد و آنان جز بر سرکشی و عناد خود نیفزودند، با دلی سرشار از اندوه و ناامیدی از ایمان آنان، به درگاه پروردگار عرضه داشت: «پروردگارا! این قوم، دعوت مرا نپذیرفتند و از فرمان من سرپیچی کردند و به جای پیروی از من، از رؤسا و اشراف گمراه خود تبعیت نمودند؛ همان کسانی که اموال فراوان و فرزندان بسیار به آنان عطا کردی، اما این نعمتها نه تنها آنان را به شکرگزاری و هدایت نزدیک نکرد، بلکه بر طغیان، گمراهی و سرکشی آنان در دنیا و عذاب و خسرانشان در آخرت افزود.»

این آیه نشان میدهد که رؤسای کفر و ضلالت، با تکیه بر ثروت و قدرت خود، مردم سادهدل و فقیر را فریب میدادند و آنان نیز به جای پیروی از پیامبر حق، از این مغرورانِ بیبهره از حقیقت پیروی میکردند. حضرت نوح با این بیان، شکایت خود را از قومش به پیشگاه خداوند میبرد و روشن میسازد که آنان با اختیار خود راه گمراهی را برگزیدند و نعمتهای الهی را وسیلهی نافرمانی و دوری از رحمت حق قرار دادند.

فواید و پیامهای آیه:

1. خطر مال و فرزند برای انسان: ثروت و اولاد اگر در مسیر صحیح و بندگی خدا به کار گرفته نشوند، میتوانند عامل اصلی سقوط و زیان انسان شوند. نعمتهای الهی باید وسیلهای برای تقرب به خدا باشند، نه مایهی غرور و سرکشی.
2. پیروی کورکورانه از رهبران گمراه: یکی از بزرگترین عوامل هلاکت جوامع، پیروی کورکورانه از رؤسا و اشرافی است که به جای هدایت، مردم را به گمراهی میکشانند. انسان باید در انتخاب الگو و پیشوای خود دقت کند و تنها از کسانی پیروی کند که او را به خدا نزدیکتر میکنند.
3. صبر و استقامت پیامبران: حضرت نوح با وجود نافرمانی و سرکشی قومش، دست از دعوت برنداشت و شکایت خود را تنها به درگاه خداوند برد. این درس بزرگی است که در برابر مشکلات و ناملایمات، تنها به خدا پناه ببریم و از او یاری بطلبیم.
4. نتیجهی نافرمانی از پیامبران: سرپیچی از فرمان انبیا و پیروی از هوا و هوس و رهبران گمراه، جز خسران و زیان در دنیا و آخرت نتیجهای ندارد.