Muddəssir surəsi — Ayə 25

1) Bəzi sözlərin izahı:

• إِنْ (in): Burada "deyil, yalnız" mənasında olan inkar və həsr (yalnız) ədatıdır. Yəni "bu başqa bir şey deyil, yalnız..." deməkdir.
• هَذَا (həza): "Bu" — yəni Quran və ya Peyğəmbərin (sallallahu aleyhi və səlləm) oxuduğu vəhy.
• قَوْلُ (qavl): "Söz, kəlam, dedi-qodu" mənasındadır.
• الْبَشَر (əl-bəşər): "İnsan, bəşər" — yəni adi insanlar, məxluqat. Burada "insan sözü" ifadəsi ilə Quranın Allah tərəfindən nazil olmadığını iddia edənlərin yalanı nəzərdə tutulur.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayə, haqqı inkar edənlərin Quran barəsində irəli sürdükləri ən qədim və ən yanlış iddialardan birini bizə çatdırır. Onlar deyirdilər: "Bu Quran Allahın kəlamı deyil, sadəcə olaraq bir insan sözüdür, bəşər tərəfindən uydurulmuş bir kəlamdır."

Bu sözü deyən şəxs, əslində, haqqa qarşı inadkarlıq edən, özünü böyüklük tutan və Quranın möcüzəli üslubuna, hikmətli məzmununa qarşı heç bir real dəlil tapa bilməyən kimsə idi. O, Quranı dinlədikcə onun bənzərsizliyini hiss edirdi, lakin qüruru və cahilliyi onu haqqı etiraf etməkdən saxlayırdı. Buna görə də o, ən asan yolu seçdi: "Bu, yalnız insan sözüdür" deyərək həm Quranı, həm də onu gətirən Peyğəmbəri (sallallahu aleyhi və səlləm) kiçiltməyə çalışdı.

Halbuki Quranın özü bu cür iddialara ən gözəl cavabı verir: Əgər bu, insan sözü olsaydı, bütün insanlar və cinlər bir araya gəlsələr belə, onun bənzərini gətirə bilməzdilər. Quranın 1400 ildən artıq müddətdə heç bir dəyişikliyə uğramadan qalması, onun elmi həqiqətlərlə, keçmiş və gələcəkdən verdiyi xəbərlərlə dolu olması, qəlbləri fəth edən bənzərsiz üslubu — bütün bunlar onun Allah tərəfindən nazil olduğunun ən parlaq dəlilləridir.

Ey insan! Bir düşün: Əgər Quran insan sözü olsaydı, necə olurdu ki, o, əsrlər boyu milyonlarla insanın qəlbini nurlandırır, onları ən dərin zülmətlərdən işığa çıxarır? Necə olurdu ki, ən böyük alimlər, ən dahi şairlər onun qarşısında aciz qalırlar? Necə olurdu ki, o, hər dövrdə, hər yerdə, hər cəmiyyətdə öz təsirini göstərir?

Bu ayə bizə xəbərdarlıq edir: Haqqı inkar etmək, ona qarşı yalan və böhtan uydurmaq heç vaxt uğur gətirməz. Tarix boyu Quranı yalan sayanların hamısı məğlub olmuş, Quran isə ucalara yüksəlmişdir. Gəlin biz də Quranı dinləyək, onun mesajını anlamağa çalışaq və qəlbimizi ona açıq tutaq. Çünki bu Kitab, bəşəriyyətə göndərilmiş ən böyük rəhmət və hidayət mənbəyidir.

3) Dəvət və təşviq:

Quranı oxuyan, onun mənalarını dərk edən insan tez anlayır ki, bu kəlam heç bir insanın, heç bir məxluqun gücü çatacaq bir söz deyildir. Onun hər bir ayəsi qəlbə toxunur, ruha qida verir, ağıla işıq saçır. Gəlin bu mübarək Kitabı sevək, onu oxuyub anlamağa çalışaq və onun göstərdiyi yolla gedək. Çünki bu yolda həm dünya səadəti, həm də axirət xoşbəxtliyi vardır. Allah bizə Quranı anlamağı və onunla əməl etməyi nəsib etsin! Amin.