Аль-Муддассир сүресі — Аят 37

1. Сөздердің мағынасы:

• لِمَن شَاءَ — кім қаласа, кімнің қалауы болса.
• مِنكُمْ — сендерден, яғни адамдар қауымынан.
• أَن يَتَقَدَّمَ — алға жылжу, ілгерілеу; мұнда иман келтіріп, ізгі амалдар жасау арқылы жақсылыққа ұмтылу дегенді білдіреді.
• أَوْ يَتَأَخَّرَ — артқа шегіну, кейін қалу; мұнда күпірлік пен күнәларға бату арқылы жамандыққа қарай кету дегенді білдіреді.

1. Аяттың тәпсірі:

Алдыңғы аяттарда Алла Тағала қиямет күнінің сұрапыл азабы туралы ескертіп, оның қаншалықты ауыр екенін жеткізді. Осы аятта адамдарға таңдау еркіндігі беріліп отыр: әркім өз қалауымен не жақсылыққа қарай бет алып, иман келтіріп, ізгі амалдар жасай алады, не жамандыққа қарай шегініп, күпірлік пен күнәларға бата алады. Бұл жерде адам баласына зорлық жасалмайтыны, әркімнің өз таңдауы үшін өзі жауап беретіні айтылып тұр. Алайда бұл таңдау еркіндігі — ескерту мен ескертпе арасындағы қатаң ескерту: адам өзінің таңдауына қарай не сауапқа, не азапқа тап болады. Сондықтан бұл сөздер жеңілдік емес, керісінше жауапкершіліктің ауырлығын сезіндіретін ескерту ретінде түсініледі.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Адамның таңдау еркіндігі — Алла Тағала адамға жақсылық пен жамандықтың жолын таңдау мүмкіндігін берген. Бұл адамның қадір-қасиетін арттырады және оны жауапкершілікке шақырады.
• Жақсылыққа ұмтылу — әркімнің өз қолында — иман келтіріп, ізгі амалдар жасау арқылы әркім өзінің рухани дәрежесін көтере алады. Бұл Исламның адамды үнемі жақсылыққа шақыратынын көрсетеді.
• Жауапкершілікті сезіну — әркім өз таңдауы үшін Алланың алдында жауап береді. Бұл адамды ойланып, саналы түрде дұрыс жолды таңдауға тәрбиелейді.
• Исламның әділдігі — Алла Тағала ешкімді зорлықпен иманға келтірмейді, әркімге өз еркімен таңдау мүмкіндігін береді. Бұл Ислам дінінің әділ әрі рақымды екенін білдіреді.
• Құранның адам жүрегіне әсер етуі — аят адамды ойландырып, өз өмірін қай бағытқа бұрып жатқанын саралауға шақырады. Бұл Құранның ғибратты әрі дана кітап екенін көрсетеді.