Сураи Аль-Кияма — Оят 36

1. Маънои калимаҳо:

— «أَيَحْسَبُ»: оё гумон мекунад, оё мепиндорад.

— «الْإِنسَانُ»: инсон, одам.

— «أَن يُتْرَكَ»: ки ӯ тарк карда шавад, бенигаҳбон гузошта шавад.

— «سُدًى»: беҳуда, бемақсад, бе фармону дастур, бе ҳисобу ҷазо.

1. Тафсири оят:

Оё инсон гумон мекунад, ки ӯ дар ин дунё бемақсад ва беҳуда тарк карда мешавад — на ба ӯ фармоне дода мешавад, на аз чизе манъ мегардад, на ҳисобу китоб мешавад ва на ҷазо мебинад? Ҳаргиз чунин нест. Инсон набояд фикр кунад, ки ба худ тарк карда шудааст ва ба ҳеҷ чиз масъул нест.

Оё ин инсоне, ки қиёматро инкор мекунад, намеандешад, ки чӣ гуна офарида шудааст? Вай аввал нутфаи заифе буд, ки дар бачадон рехта мешуд, сипас ба порчаи хуни баста табдил ёфт, баъд Худованди тавоно ӯро офарид ва сурату шакли ӯро дар беҳтарин қолаб рост кард. Сипас аз ҳамин инсон ду навъ — мард ва зан — падид овард. Оё он Зоте, ки ин ҳамаро офаридааст, қодир нест, ки пас аз фано шудан бори дигар онҳоро зинда кунад? Бале, ӯ бар ин кор тавоност.

Пас маънии оят ин аст: инсон набояд гумон кунад, ки дар дунё бекор ва бемақсад гузошта шудааст; балки ӯ бояд бидонад, ки барои ӯ фармону дастур ҳаст, ҳисобу китоб ҳаст ва ҷазо ҳаст. Ҳамон Худованде, ки ӯро аз нутфаи заиф офарид ва ба ин камол расонид, ҳатман ӯро баъд аз марг зинда мекунад ва ба амалҳояш ҳисоб мегирад.

1. Фоидаҳо:

— Инсон дар ин дунё бемақсад ва беҳуда офарида нашудааст; ӯ бояд ҳадафи офаринишро бидонад ва ба он амал кунад.

— Ҳисобу китоб ва ҷазо ҳақ аст; инсон набояд гумон кунад, ки ба худ тарк карда шудааст.

— Андеша дар бораи офариниши худ аз нутфаи заиф то ба ин камол, далели равшани қудрати Худованд ва эҳёи баъд аз марг аст.

— Ҳамон Зоте, ки инсонро аз ҳеҷ офарид ва ба ин мартаба расонид, барои зинда кардани ӯ баъд аз марг низ тавоност.

— Ин оят инсонро ба шукргузорӣ, ибодат ва масъулиятшиносӣ дар баробари Худованд ҳидоят мекунад.