Аль-Кияма сүресі — Аят 36

1. Сөздердің мағынасы:

• أَيَحْسَبُ — ойлай ма, санай ма?
• الْإِنسَانُ — адам.
• أَن يُتْرَكَ — тасталып қалады деп.
• سُدًى — бос, бейберекет, ешбір міндетсіз, жауапкершіліксіз, пайдасыз.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аятта Аллаһ Тағала адам баласына мынадай сұрақ қояды: адам өзінің осы дүниеде бос, бейберекет, ешбір бұйрық-тыйымсыз, есеп-қисапсыз, жаза-сыйсыз тасталып қалады деп ойлай ма? Яғни, адам басыбостандыққа жіберіліп, ешқандай жауапкершілік жүктелмейді деп санай ма? Жоқ, олай емес. Аллаһ адамды жай ғана жаратып қойған жоқ, оған өмір берді, ақыл берді, пайғамбарлар арқылы шариғат жіберді, не істеу керектігін, неден тыйылу керектігін білдірді. Сондықтан әрбір адам бұл дүниедегі іс-әрекеттері үшін Қиямет күні Аллаһтың алдында есеп береді. Адамның жаратылуының өзі оның босқа жаратылмағанын көрсетеді: ол әуелі әлсіз тамшы судан жаралды, кейін ұйыған қанға айналды, содан соң Аллаһ оны толық адам етіп, түр-түсін келістіріп жаратты, еркек және әйел деген екі түрге бөлді. Осының бәрін жасаған Аллаһ адамдарды қайта тірілтуге де қуатты. Демек, адам босқа тасталмайды, ол міндетті түрде есеп береді.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Бұл аят адамды ойлануға шақырады: өмірдің мәні тек жеу, ішу, ұйықтау емес, оның артында үлкен жауапкершілік бар.
• Аллаһ адамды босқа жаратпағанын, оған мақсат пен міндет қойғанын білдіреді. Бұл — адамның қадір-қасиетінің белгісі.
• Адам өз өмірінде жақсылық пен жамандықты ажыратып, жақсылыққа ұмтылуы керек, өйткені әрбір іс үшін есеп беріледі.
• Бұл аят адамды Аллаһтың шексіз құдіретіне ой жүгіртуге шақырады: сені жоқтан жаратқан, түр-түсіңді келістірген Аллаһ сені қайта тірілтуге де әбден қуатты.
• Осындай ойлар адамды Исламға жақындатады, өйткені Ислам — адамды босқа қалдырмайтын, оған мән-мағына беретін, жауапкершілік жүктейтін дін.