انفال سۈرىسى — ئايەت 25

1) ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• وَاتَّقُوا (ۋاتَّقۇ): قورقۇڭلار، ساقلىنىڭلار، ھەزەر ئەيلەڭلار.
• فِتْنَةً (فىتنە): سىناق، بەلا، ئازاب، ئىمتىھان.
• لَّا تُصِيبَنَّ (لاا تۇسىبەننە): چوقۇم يېتىپ بارىدۇ، چوقۇم ئۇچرايدۇ.
• ظَلَمُوا (زەلەمۇ): زۇلۇم قىلدىلار، ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلدىلار (گۇناھ-مەئسىيەت قىلدىلار).
• خَاصَّةً (خاسسەتەن): خاس ھالدا، پەقەت، ئايرىم.
• شَدِيدُ الْعِقَابِ (شەدىيدۇل ئىقاب): ئازابى قاتتىق، جازاسى قاتتىق.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى مۆمىنلەر! ئاللاھ تائالا سىلەرنى بىر ئەھۋالدىن ئاگاھلاندۇرۇۋاتىدۇ: شۇنداق بىر سىناق ۋە ئازابتىن قورقۇڭلاركى، ئۇ پەقەت گۇناھ قىلغان كىشىلەرگىلا خاس بولۇپ قالمايدۇ. يەنى جامائەت ئىچىدە زۇلۇم-سىتەم، گۇناھ-مەئسىيەت ئاشكارا بولۇپ، كىشىلەر ئۇنىڭغا قارشى تۇرۇپ ئۆزگەرتمىسە، ئۇ چاغدا كەلگەن ئازاب پەقەت زالىملارنىلا ئەمەس، بەلكى ئارىلاشقان ياخشى كىشىلەرنىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. چۈنكى ئۇلار زۇلۇمنى كۆرۈپ تۇرۇپ ئۇنىڭغا قارشى تۇرۇشقا قادىر بولغان تۇرسىمۇ، ئۈندىمىگەن بولسا، ئۇلارمۇ شۇ ئازابنىڭ ئىچىدە قالىدۇ.

بۇ ئايەت مۇسۇلمانلارغا مۇھىم بىر پرىنسىپنى ئۆگىتىدۇ: جامائەتتە يامانلىق تارقالغاندا، ھەر بىر كىشىنىڭ مەسئۇلىيىتى بار. ياخشى كىشىلەر يامانلىققا قارشى تۇرۇشى، ھەقنى قوغدىشى، زۇلۇمنىڭ ئالدىنى ئېلىشى كېرەك. ئەگەر ئۇلار سۈكۈت قىلسا، ئاقىۋەتتە ئۆزلىرىمۇ زىيان تارتىدۇ.

ئاندىن ئاللاھ تائالا: «بىلىڭلاركى، ئاللاھنىڭ جازاسى قاتتىقتۇر» دەپ ئاگاھلاندۇرىدۇ. يەنى ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا خىلاپلىق قىلغان، زۇلۇمغا قارشى تۇرمىغان كىشىلەر ئاللاھنىڭ قاتتىق جازاسىغا دۇچ كېلىدۇ. شۇڭا ھەر بىر مۆمىن ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىنى ئورۇنداشقا، زۇلۇم ۋە يامانلىقتىن يىراق تۇرۇشقا، ھەمدە جامائەتتە ھەق-ھەقىقەتنى قوغداشقا تىرىشىشى كېرەك.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئەسكەرتىدۇكى، ئىسلام دىنى پەقەت شەخسىي ئىبادەتلا ئەمەس، بەلكى ئىجتىمائىي مەسئۇلىيەتنىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. ھەر بىر مۇسۇلمان ئۆزى ياشاۋاتقان جەمئىيەتتە ھەقنى قوغداش، زۇلۇمغا قارشى تۇرۇش ۋە ياخشىلىقنى تارقىتىش بىلەن مەسئۇلدۇر. ئاللاھ تائالا بىزنى بۇ ئايەتنىڭ مەنىسىنى چوڭقۇر چۈشىنىپ، ئەمەلىيەتتە قوللىنىشقا مۇۋەپپەق قىلسۇن.