Abasa surasi — Oyat 20

Kalimalarning ma'nolari:

• السَّبِيلَ: yo‘l, to‘g‘ri yo‘l.
• يَسَّرَهُ: uni osonlashtirdi, tayyorlab qo‘ydi.

Tafsir:

Alloh taolo insonni avval bir tomchi suvdan (nutfadan) yaratdi, so‘ngra uni bosqichma-bosqich rivojlantirib, shakllantirdi. Keyin esa unga yo‘lni osonlashtirdi. Bu yo‘l ikki xil ma’noda tushuniladi:

Birinchidan, insonning onasi qornidan chiqib, dunyoga kelish yo‘li. Alloh uni tug‘ilish jarayonini osonlashtirib qo‘ydi, shuningdek, unga yashash uchun zarur bo‘lgan barcha imkoniyatlarni, aql-idrokni, sezgi a’zolarini berdi.

Ikkinchidan, Alloh taolo insonga yaxshilik va yomonlik yo‘llarini ko‘rsatib, ularni bir-biridan ajratib berdi. Uning ichiga yaxshilikni tanlashga qodir bo‘lgan iroda va aql solib qo‘ydi. Shunday qilib, inson o‘z ixtiyori bilan to‘g‘ri yo‘lni tanlab, saodatga erishishi yoki noto‘g‘ri yo‘lni tanlab, baxtsizlikka duchor bo‘lishi mumkin.

Alloh insonni bemaqsad yaratmadi, balki unga yo‘l ko‘rsatdi va bu yo‘lda yurish uchun barcha vositalarni berdi. Endi insonning vazifasi — bu yo‘ldan to‘g‘ri yurish va o‘z Yaratganiga itoat qilishdir.

Foydalar:

1. Alloh taoloning insonga bo‘lgan cheksiz rahmati va marhamati shundan ko‘rinadiki, U insonni yaratibgina qo‘ymay, balki unga hayot yo‘lini ham osonlashtirib qo‘ygan. Bu bizning Rabbimizga bo‘lgan muhabbatimizni yanada oshiradi.
2. Inson o‘z yaratilishini o‘ylab ko‘rsa, Allohning qudrati va hikmatini anglaydi va Unga shukr qilishga undaydi.
3. Alloh har bir insonga yaxshilik va yomonlik yo‘llarini ko‘rsatib qo‘ygan. Bu bizga erkin tanlov huquqini beradi va qilgan har bir ishimiz uchun mas’ul ekanligimizni eslatadi.
4. Hayot yo‘lidagi qiyinchiliklar va sinovlar — bu Allohning bizni tarbiyalash vositasi. U bizga yo‘lni osonlashtirganidek, sabr va iroda bilan har qanday qiyinchilikni yengishga qodirmiz.
5. Ushbu oyat insonning dunyoga kelishi va yashashi bejiz emasligini, balki buyuk maqsad uchun ekanligini uqtiradi. Bu maqsad — Allohga ibodat qilish va Uning roziligini topishdir.