Abasa surasi — Oyat 19

Kalima ma'nolari:

• نُطْفَةٍ — bir tomchi suyuqlik (maniy), ya'ni otalik suvi.
• خَلَقَهُ — uni yaratdi.
• فَقَدَّرَهُ — so'ng uni (rivojlanish bosqichlarini) belgilab qo'ydi, o'lchov bilan tartibga soldi.

Tafsir:

Alloh taolo insonning yaratilishini eslatib, uning asl kelib chiqishi juda oddiy va zaif narsa ekanini bayon qiladi. U insonni bir tomchi nutfadan (maniy) yaratdi. Bu suyuqlikning o'zi ham kuchsiz va arzimas holatda bo'lsa-da, Alloh uni buyuk bir mo''jizaga aylantirdi. So'ngra uni bosqichma-bosqich rivojlantirib, har bir bosqichni aniq o'lchov va tartib bilan belgilab qo'ydi: avval nutfa, so'ng laqta (qon laxtasi), keyin mudg'a (chaynalgan go'sht bo'lagi), so'ng suyaklar, keyin ularni go'sht bilan qoplash va nihoyat jon berish. Bu jarayonning har bir bosqichi ma'lum vaqt va aniq o'lchov asosida amalga oshiriladi. Inson o'zining bu zaif va oddiy boshlanishini o'ylab ko'rsa, Allohning qudrati va hikmatini anglab yetishi, mag'rurlik va takabburlikdan voz kechishi kerak edi.

Foydalar:

• Inson o'zining asl kelib chiqishini eslab, kamtarin bo'lishi va Allohga shukr qilishi lozim.
• Allohning har bir ishi aniq o'lchov va hikmat bilan ekanini bilish, mo'minning iymonini mustahkamlaydi.
• Insonning yaratilishidagi bu mo''jizaviy tartib, qiyomatda qayta tirilishning mumkinligiga dalildir — kim birinchi marta yaratgan bo'lsa, qayta yaratishga ham qodirdir.
• Ushbu oyat insonni o'z hayotining maqsadi haqida o'ylashga va yaratuvchisiga itoat qilishga chorlaydi.