Abasa surasi — Oyat 21

Kalimalarning ma'nolari:

• أَمَاتَهُ: Unga o‘limni berdi, jonini oldi.
• فَأَقْبَرَهُ: Uni qabrga joyladi, ya’ni dafn etilishini taqozo qildi va qabrni unga maskan qildi.

Tafsir:

Alloh taolo insonni yaratish bosqichlarini eslatgach, bu oyatda uning hayotining oxiri haqida xabar bermoqda: "So‘ngra uning o‘limini iroda qildi va uni qabrga joyladi." Ya’ni, inson yaratilganidan so‘ng, unga belgilangan umr muddati tugagach, Alloh uning jonini oladi va uni yer ostida dafn etiladigan qabrga kiritadi. Bu – Allohning qudrati va hikmatining namunasidir: U insonni yo‘qdan bor qilganidek, uni o‘limdan keyin ham O‘zi xohlagan paytda qayta tiriltirishga qodirdir. Qabr – bu oraliq manzil bo‘lib, inson qiyomatgacha shu yerda turadi. Bu holat insonning ojizligini va Allohning mutlaq hukmronligini ko‘rsatadi.

Foydalar:

• Ushbu oyat insonga o‘lim haqiqatini eslatib, dunyo hayoti o‘tkinchi ekanini va asl hayot oxiratda ekanini uqtiradi. Bu esa mo‘minni yaxshi amallarga shoshilishga va gunohlardan tiyilishga undaydi.
• Insonning qabrga joylanishi – Allohning rahmati va hikmatidir. Chunki u orqali insonning jasadi saqlanadi va qiyomatda qayta tirilish uchun tayyorlanadi. Bu mo‘min qalbida Allohga bo‘lgan ishonchni mustahkamlaydi.
• O‘limni eslash – qalbni yumshoq qiladi, dunyoga berilishni kamaytiradi va ibodatga rag‘batni oshiradi. Payg‘ambarimiz (sollallohu alayhi vasallam) "Lazzatlarni buzuvchini – o‘limni ko‘p eslang", deganlar.
• Allohning insonni yaratishi, o‘ldirishi va qabrga joylashi – Uning to‘liq qudratini ko‘rsatadi. Bu esa insonni faqat Allohga tavakkal qilishga va Ungagina ibodat qilishga yetaklaydi.