Abəsə surəsi — Ayə 24

Sözlərin izahı:

• فَلْيَنظُرِ — "qoy baxsın, düşünsün, ibrət götürsün" mənasındadır. Burada baxmaq gözlə baxmaq deyil, dərindən düşünmək və ibrət almaq mənasındadır.
• الْإِنسَانُ — insan; burada xüsusilə Allaha küfr edən, Onun nemətlərini unudan insan nəzərdə tutulur.
• طَعَامِهِ — onun yeməyi, onun qidası.

Ayənin təfsiri:

Uca Allah bu ayədə insana çox diqqətəlayiq bir çağırış edir: qoy insan öz yeməyinə — hər gün yediyi o qidaya bir düşüncə ilə baxsın. Bu sadə görünən yemək necə əldə olunur? Onun arxasında hansı böyük qüdrət və hansı sonsuz nemət dayanır?

İnsan yediyi bir tikə çörəyin, bir dənə meyvənin arxasında Allahın nə qədər böyük lütfünü görməlidir. Göydən yağan yağış, torpağın yarılması, oradan cürbəcür bitkilərin, dənli bitkilərin, üzümün, zeytunun, xurmanın, bağların və meyvələrin çıxması — bunların hamısı Allahın qüdrətinin açıq-aydın dəlilləridir. İnsan bunları görüb düşünərsə, onu yaradan və ona ruzi verən Rəbbini tanıyar və Ona şükr edər.

Bu ayə təkcə yeməyə baxmağı deyil, daha dərin bir həqiqətə diqqət yetirməyi öyrədir: necə ki, bir yemək bir haldan başqa bir hala keçir — toxumdan bitkiyə, bitkidən qidaya — insanın özü də belədir. İnsan da bir haldan digər hala keçir: uşaqlıqdan gəncliyə, gənclikdən qocalığa, nəhayət, bu dünyadan ayrılıb axirətə qədəm qoyur. Elə isə insan yeməyinə baxıb düşündüyü kimi, öz həyatına və onun sonuna da baxıb düşünməlidir.

Ey insan! Sən hər gün süfrənə qoyulan o nemətlərə bir də gözünü açıb bax. Onları sənə verən Kimdir? Səni yaradan, sənə ruzi verən, səni hər an qoruyub saxlayan Allaha şükür etməyəcəksənmi? Bu qədər nemətə görə Ona təşəkkür etmək, Onun yolunda olmaq və Onun buyurduğu kimi yaşamaq — bu, hər bir ağıl sahibinin borcudur. Allahın verdiyi bu nemətlər Onun rəhmətinin bir nişanəsidir; bu nişanələri görüb Allaha yönəlmək isə insanı həm dünyada, həm də axirətdə xoşbəxtliyə aparan yoldur.