Abəsə surəsi — Ayə 23

Sözlerin izahı:

• كَلَّا (kəlla): “Xeyr, belə deyil!” – burada insanı küfr və günahdan çəkindirmək, onun iddiasını rədd etmək mənasındadır.
• لَمَّا (ləmma): “hələ ki”, “hələ də” – inkar mənasını gələcəyə doğru uzadan bir kəlmədir.
• يَقْضِ (yəqdi): “yerinə yetirmədi”, “icra etmədi”, “öhdəsindən gəlmədi”.
• مَا أَمَرَهُ (ma əmərəhu): “Allahın ona əmr etdiyi şeyi” – yəni iman və itaət vəzifələrini.

Ayənin təfsiri:

Bu ayədə Allah-Təala insanın özünü aldadaraq “mən artıq borcumu yerinə yetirdim” deməsini qətiyyətlə rədd edir. Xeyr, heç də belə deyil! İnsan hələ də Rəbbinin ona vacib etdiyi ən əsas vəzifəni – Ona iman gətirməyi və əməlləri ilə Ona itaət etməyi – yerinə yetirməmişdir. Allah insanı bir damla dəyərsiz sudan yaratdı, ona ən gözəl surət verdi, ona doğru yolu və azğın yolu göstərdi, sonra onu öldürüb qəbirdə yerləşdirdi və istədiyi vaxt onu yenidən dirildəcəkdir ki, haqq-hesaba çəkilsin. Bütün bu nemətlərə baxmayaraq, insan hələ də Allaha şükür etməyi, Onun əmrlərini yerinə yetirməyi təxirə salır, sanki özünü borclu saymır.

Ey insan! Bir düşün: səni yoxdan var edən, sənə göz, qulaq, ağıl və qəlb verən, yer üzündə saysız-hesabsız ruzi bəxş edən kimdir? Bütün bunları unudub yalnız dünya ləzzətlərinin arxasınca qaçmaq nə böyük nankorluqdur! Allah səni başıboş buraxmamışdır; sənə aydın bir yol göstərmişdir. Bu yol iman və itaət yoludur. Gəl, bu çağırışa qulaq as! Qəlbini Allaha aç, Onun əmrlərini sevə-sevə yerinə yetir. Unutma ki, ölüm səni də bir gün haqlayacaq və sən Rəbbinin hüzurunda dayanacaqsan. O gün peşmançılıq fayda verməyəcəkdir. Elə indi, hələ vaxt varkən, Rəbbinin sənə əmr etdiyi iman və saleh əməlləri yerinə yetir; çünki bu, sənin xilasın və əbədi səadətinin açarıdır.