سوره عبس — آیه 34

معانی کلمات:

• یَفِرُّ: فرار میکند، میگریزد.
• الْمَرْءُ: انسان، شخص.
• أَخِیهِ: برادرش.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به یکی از هولناکترین صحنههای روز قیامت اشاره میکند؛ روزی که انسان از نزدیکترین خویشاوندان خود یعنی برادرش فرار میکند. این فرار نه از روی بغض و کینه، بلکه به دلیل شدت وحشت و هراسی است که دلهای انسانها را در آن روز فرا میگیرد. در آن روز، هر کس چنان غرق در اندیشه و گرفتاری خود است که حتی به فکر برادر، پدر، مادر، همسر و فرزندانش نمیافتد. محبتهای دنیوی که در این جهان انسان را به عزیزانش پیوند میداد، در آن روز به کلی از بین میرود و هر کس تنها به فکر نجات خویش است. این صحنه نشان میدهد که آن روز چنان سخت و سنگین است که انسان حاضر است از همه چیز و همه کس بگریزد تا مگر از عذاب الهی رهایی یابد.

فواید و پیامهای آیه:

1. شدت هول و وحشت روز قیامت: این آیه به ما میآموزد که روز قیامت آنچنان هولناک است که نزدیکترین روابط انسانی از هم میگسلد و انسانها از یکدیگر میگریزند. پس باید از همین حالا برای آن روز بزرگ آماده شویم.
2. بیارزشی دنیا در برابر آخرت: وقتی انسان در آن روز از برادر و خویشاوندانش میگریزد، میفهمیم که محبتهای دنیوی هر چقدر هم عمیق باشند، در برابر عظمت آخرت ناچیزند. پس نباید دلبسته دنیا و روابط زودگذر آن شویم.
3. اهمیت عمل صالح: تنها چیزی که در آن روز به داد انسان میرسد، ایمان و عمل صالح اوست، نه خویشاوندان و مناصب دنیوی. پس باید در این دنیا توشهای از تقوا و نیکی برگیریم.
4. رحمت الهی و پناه بردن به خدا: این آیه ما را به یاد رحمت بیپایان خداوند میاندازد که تنها پناهگاه انسان در آن روز است. اگر در این دنیا به خدا پناه ببریم و از گناهان توبه کنیم، در آن روز از وحشت و هراس در امان خواهیم بود.