سوره انفطار — آیه 17

معانی کلمات:

• أدراک: تو را آگاه کند و به فهم رساند.
• یوم الدین: روز جزا و سزا، روزی که خداوند بندگان را بر اساس اعمالشان پاداش یا کیفر میدهد.

تفسیر آیه:

خداوند متعال برای بیان عظمت و هولناکی روز قیامت، خطاب به پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوسلم) میفرماید: «و چه چیزی تو را آگاه کرد که روز جزا چیست؟» این جمله برای تعظیم و بزرگداشت آن روز است؛ یعنی آنچنان روز عظیم و وحشتناکی است که عقل و فهم بشر به کنه آن راه نمییابد و هیچکس نمیتواند عظمت آن را درک کند. این روز، روزی است که هیچکس نمیتواند به دیگری کمک کند و هیچ شفاعتی بدون اذن خداوند سودی ندارد. در آن روز، فرمانروایی مطلق و کامل از آنِ خداوند یگانه است؛ کسی که هیچ غالب و چیرهای بر او نیست و هیچ قاهر و نیرومندی بر او غلبه نمیکند و هیچکس در حکم او منازعه نمیکند. این عبارت، هم برای ترساندن و بیدار کردن انسانها از غفلت است و هم برای نشان دادن اهمیت و جدیت این روز بزرگ.

فواید و پیامهای آیه:

1. عظمت و بزرگی روز قیامت: این آیه نشان میدهد که روز جزا آنقدر بزرگ و مهم است که حتی پیامبر اکرم (ص) نیز از جزئیات و حقیقت کامل آن آگاه نیستند و این امر تنها نزد خداوند است. این موضوع باید ما را به فکر فرو برد و برای آن روز آماده شویم.
2. بیداری از غفلت: یادآوری این روز بزرگ، انسان را از خواب غفلت بیدار میکند و او را به سوی انجام اعمال نیک و پرهیز از گناه سوق میدهد.
3. توحید و حاکمیت مطلق خداوند: در آن روز، تمام قدرتها و حاکمیتها از بین میرود و تنها قدرت و حکومت از آنِ خداوند یکتاست. این نکته، ایمان ما را به توحید و یکتاپرستی تقویت میکند و به ما میآموزد که در این دنیا نیز تنها باید از خداوند بترسیم و به او امیدوار باشیم.
4. عدالت الهی: وجود روز جزا، نویدبخش تحقق عدالت کامل الهی است؛ روزی که هر کس نتیجه اعمال خود را میبیند و هیچ ظلمی در آن رخ نمیدهد. این امر، دلهای مؤمنان را آرام میکند و به آنها اطمینان میدهد که خداوند هرگز بندگان مظلوم را فراموش نمیکند.