Аль-Инфитар сүрөсү — Аят 17

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• أَدْرَاكَ (адрака): «сага билдирди», «сага жеткирди» деген мааниде. Бул жерде «сенин билимиңе жеткирдиби?» деген суроо түрүндө келип, адам баласынын билими бул иштин чыныгы маанисине жете албастыгын билдирет.
• يَوْمُ الدِّينِ (яуму-д-дин): «Кыямат күнү», «эсеп-кысап күнү», «жаза жана сыйлык күнү» дегенди билдирет. «Дин» сөзү бул жерде «эсеп берүү», «жазалоо жана сыйлоо» маанисинде колдонулган.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала пайгамбарыбызга (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) кайрылып: «Кыямат күнү деген эмне экенин сен кайдан билесиң? Анын улуулугун, коркунучун жана оордугун сен толук түшүнө албайсың» деп, бул күндүн даражасын өтө чоңойтуп, анын кандай кыйын жана коркунучтуу экенин баяндайт. Бул күндүн чоңдугу жана оордугу адам баласынын акылы жетпеген, эч ким толук түшүнө албаган деңгээлде. Ошол күнү эч бир адам башка бир адамга пайда келтире албайт, эч ким эч кимге жардам бере албайт. Бүткүл бийлик, бүткүл үстөмдүк жалгыз Аллахка гана таандык. Ал күнү Аллахтан башка эч бир күч аны жеңе албайт, эч бир нерсе Ага каршы тура албайт, эч ким Аны менен талаша албайт. Ошондуктан бул күндүн улуулугун жана коркунучун терең түшүнүп, ага даярдык көрүү ар бир адам үчүн зарыл.

1. Бул аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Кыямат күнүнүн чоңдугу жана коркунучу аркылуу Аллах адамдарды ой жүгүртүүгө, өз жашоосунда жакшылык кылууга жана күнөөлөрдөн алыс болууга чакырат. Бул — Аллахтын адамдарга болгон мээрими жана камкордугу.
• Кыямат күнүндө эч ким эч кимге жардам бере албастыгы — адамды өзүнө жоопкерчилик алууга, жалгыз Аллахка таянууга үйрөтөт. Бул исламдын негизги принциптеринин бири.
• Бул аят бизди адилеттүүлүккө, акыйкаттыкка жана жоопкерчиликке чакырат. Анткени Кыямат күнүндө ар бир адам өз иштери үчүн жооп берет.
• Аллахтын кудуретинин чексиздигин жана Анын жалгыз үстөмдүгүн түшүнүү — ыйманды бекемдейт, жүрөктү тынчтандырат жана Аллахка болгон ишенимди күчөтөт.
• Бул аят аркылуу биз Кыямат күнүнө даярдык көрүүнүн маанилүүлүгүн түшүнөбүз: жакшылык иштерди көбөйтүү, күнөөлөрдөн качуу, тообо кылуу жана Аллахтан кечирим суроо. Бул — ыймандуу адамдын жашоосунун негизги максаты.
• Ошондуктан бул аят бизди исламга, Куранга жана Аллахтын буйруктарына көбүрөөк көңүл бурууга, аларды сүйүүгө жана аларга бекем карманууга чакырат.