Mutaffifin surasi — Oyat 13

Kalimalarning ma'nolari:

• تُتْلَىٰ — tilovat qilinadi, o'qiladi.
• آيَاتُنَا — Bizning oyatlarimiz, ya'ni Qur'on oyatlari.
• أَسَاطِيرُ — afsonalar, yolg'on hikoyalar, o'tmishdagilarning uydirmalari. Bu so'z "ustura" (yozilgan hikoya) so'zining ko'pligi bo'lib, qadimgi xalqlarning yozib qoldirilgan rivoyatlarini anglatadi.
• الْأَوَّلِينَ — avvalgi ummatlar, o'tgan xalqlar.

Tafsir:

Qiyomat kunida azob-uqubatga duchor bo'ladigan yolg'onchilar — o'sha kuni jazoga tortilishini inkor etuvchi kimsalardir. Bunday inkor esa faqat haddan oshgan, gunohga botgan har bir zolimdangina sodir bo'ladi. Chunki ularning qalblari gunohlar bilan qoplanib, haqiqatni ko'rishdan mahrum bo'lgan.

Qachonki ularga Qur'on oyatlari o'qilsa, ular masxara qilib: "Bu avvalgi o'tgan xalqlarning afsonalari, xolos!" — deyishadi. Ular bu so'zlari bilan Allohning kalomini oddiy rivoyatlarga o'xshatib, uni rad etishga urinadilar. Holbuki, bu — Allohning o'z payg'ambariga nozil qilgan vahyi, haq so'zidir. Ular buni tan olishdan bosh tortganlari uchun ham o'zlarini halokatga tashlaydilar.

Ularning bu da'volari mutlaqo noto'g'ri. Haqiqat shundaki, ularning qalblarini qattiq qoplab olgan gunohlar — qilgan ishlari tufayli ular iymondan mahrum bo'lib, haqni inkor etishga giriftor bo'lishgan. Qiyomat kuni esa ular Parvardigorlarini ko'rishdan mahrum qilinadilar, do'zaxga tashlanib, azobini totadilar va ularga: "Mana shu — sizlar inkor qilib kelgan jazo!" — deyiladi.

Foydalar va ibratlar:

• Qur'on oyatlari tilovat qilinganda ularni diqqat bilan tinglash va ulardan saboq olish mo'minning burchidir. Unga masxara bilan qarash — kufr alomatidir.
• Gunohlar qalbni qoplab, insonni haqiqatni ko'rishdan mahrum qiladi. Shuning uchun gunohlardan saqlanish — iymonni asrashning kalitidir.
• Allohning kalomi hech qachon insonlarning uydirmalariga o'xshatilmaydi. U — haq va hikmatdir, unda shubha yo'q.
• Qiyomatda mo'minlar Parvardigorlarini ko'rish sharafiga muyassar bo'ladilar, kofirlar esa bu ne'matdan mahrum qilinadilar. Bu — mo'minlar uchun eng buyuk mukofotlardan biridir.
• Inson o'z qilmishiga yarasha jazo olishini yodda tutishi, shu bois har bir ishda Allohning roziligini izlashi lozim.