Mutaffifin surasi — Oyat 26

Kalimalarning ma'nolari:

• Xitomuhu – uning oxiri, tugashi; ya'ni bu sharobning oxiri va tugashi.
• Misk – mushk, xushbo'y hid.
• Fal-yatanafas – bas, raqobat qilsin, o'zaro o'zishsin.
• Al-mutanafisun – raqobat qiluvchilar, bir-biridan o'zib ketishga intiluvchilar.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo jannat ahli uchun tayyorlangan ne'matlarni vasf qilmoqda. Ularga beriladigan sharobning oxiri, tugashi mushk hidi bilan yakunlanadi. Ya'ni bu sharobning eng oxirgi qultumi ham xushbo'y va lazzatli bo'lib, uning ta'mi va hidining eng so'nggi nuqtasi mushk kabi yoqimlidir. Bu – jannatdagi ichimliklarning naqadar mukammal va go'zal ekaniga ishoradir.

So'ngra Alloh taolo bandalariga murojaat qilib: "Ana shu ulug' ne'mat va abadiy saodat uchun raqobat qiluvchilar bir-birlari bilan raqobat qilsinlar, o'zishsinlar!" – deydi. Ya'ni, dunyoda yaxshi amallar qilishda, Allohga itoatda, Uning roziligini topish yo'lida bir-biridan o'zib ketishga intilsinlar. Bu dunyoning o'tkinchi lazzatlari uchun emas, balki mana shu boqiy, abadiy ne'matlar uchun harakat qilsinlar.

Bu sharobning mizojiga aralashgan narsa esa "Tasnim" deb atalgan jannatdagi bir buloqdan olinadi. Bu buloq Allohga yaqin bo'lgan muqarrab bandalar uchun maxsus tayyorlangan bo'lib, ular undan to'g'ridan-to'g'ri ichadilar, boshqa jannat ahliga esa uning aralashmasi beriladi.

Foydalar:

Ushbu oyatdan quyidagi saboqlarni olamiz:

1. Jannat ne'matlarining mukammalligi – jannatdagi har bir narsa, hatto ichimlikning oxiri ham mushkdek xushbo'y va yoqimli. Bu mo'minlar uchun ulkan umid va rag'bat manbaidir.
2. Raqobatning asl maqsadi – insonlar o'zaro raqobat qilishlari kerak bo'lgan eng ulug' ish – bu Allohning roziligi va jannatiga erishish yo'lidagi amallardir. Dunyoviy narsalarda raqobat qilishdan ko'ra, oxirat ne'matlariga erishish uchun harakat qilish afzaldir.
3. Amallarga undash – bu oyat mo'minlarni yaxshi amallar qilishga, ibodatlarda barakali bo'lishga va Alloh yo'lida sa'y-harakat qilishga chorlaydi. Chunki bu dunyodagi har bir yaxshi amal, oxiratda mana shunday go'zal ne'matlarga sabab bo'ladi.
4. Umid va ragbat – Alloh taolo bandalariga jannat ne'matlarini vasf qilib, ularni Uning rahmatiga umid qilishga va ibodatga rag'batlantirmoqda. Bu mo'min qalbida Allohga bo'lgan muhabbat va Uning ne'matlariga bo'lgan ishtiyoqni oshiradi.