Аль-Мутаффифин сүрәсе — Аять 3

Сүзләрнең мәгънәләре:

• كَالُوهُمْ — «калүһүм»: үлчәп биргәндә, ягъни үлчәү белән сатып алганда яки сатканда үлчәү.
• وَزَنُوهُمْ — «вәзәнүһүм»: тартып үлчәгәндә, ягъни үлчәү (тарттыру) белән эш иткәндә.
• يُخْسِرُونَ — «йүхсирүнә»: кимсетәләр, ягъни үлчәүдә һәм тарттыруда кимчелек итәләр, тулысынча бирмиләр.

Аять тәфсире:

Бу аятьтә Аллаһы Тәгалә үлчәүдә һәм тарттыруда кимчелек итүчеләрнең хәле турында сөйли. Алар, кешеләрдән берәр нәрсә сатып алганда яки үлчәп яки тарттырып алганда, үзләренә тулысынча алалар, әмма кешеләргә сатканда яки биргәндә, үлчәүне һәм тарттыруны кимсетәләр, ягъни тулысынча бирмиләр, азрак бирәләр. Бу — Мәдинә халкының гамәле иде, Пәйгамбәр галәйһиссәләм анда һиҗрәт иткән чорда. Алар сәүдә иткәндә үлчәүдә алдыйлар иде. Бу аять аларны шелтәли һәм андый эшләрдән кискен рәвештә тыя. Әгәр дә кеше үлчәүдә яки тарттыруда бераз гына кимсетсә, ул — зур гөнаһ кылучы, чөнки ул башкаларның мал-мөлкәтенә хокуксыз рәвештә һөҗүм итә.

Аятьтән алынган файдалар:

• Сәүдәдә һәм мөгамәләдә тулысынча гадел булырга, үлчәүдә һәм тарттыруда һичкемне алдамаска кирәклеге.
• Кешеләрнең мал-мөлкәтенә хөрмәт белән карау — Ислам әхлагының мөһим өлеше, чөнки бу — Аллаһы алдындагы мәсъүлият.
• Кеше үзенә генә тулысынча алып, башкаларга кимсетеп бирү — зур гөнаһ, бу эш кешенең иманын һәм әхлагын какшата.
• Бу аять мөселманнарны тәкъвалыкка һәм һәр эштә Аллаһының күзәтүендә булуын истә тотуга өнди, чөнки Аллаһы һәрнәрсәне күреп тора һәм һәркемне үз гамәлләре өчен хисапка тартачак.