Mutaffifin surasi — Oyat 3

Kalimalarning ma’nolari:

• كَالُوهُمْ – ular uchun (boshqalar uchun) o‘lchab berganlarida.
• وَزَنُوهُمْ – ular uchun (boshqalar uchun) tortib berganlarida.
• يُخْسِرُونَ – o‘lchov va tarozida kamaytiradilar, ya’ni haqini to‘liq bermaydilar.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo o‘lchov va tarozida kamaytiruvchi, ya’ni odamlarga biror narsani o‘lchab yoki tortib berganda haqini to‘liq bermaydigan kimsalarga qattiq azob va’da qilmoqda. Ular o‘zlariga biror narsa sotib olganda yoki o‘lchov/tarozida narsa qabul qilganda to‘liq oladilar, lekin boshqalarga sotganda yoki berganlarida esa kamaytirib beradilar. Bu hol Madinada Payg‘ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam) hijrat qilgan paytda keng tarqalgan edi. Alloh taolo ularni bu yomon odatlaridan qaytarib, oxiratda hisob-kitob bo‘lishini eslatmoqda. Bu oyat, shuningdek, o‘lchov va tarozida aldashning harom ekanligini va bu katta gunoh ekanini bildiradi.

Foydalar:

1. Islom dini halol kasb va to‘g‘ri savdo-sotiqni buyuradi, odamlar o‘rtasida adolatni ta’minlashni o‘rgatadi. O‘lchov va tarozida kamaytirish — bu nafaqat xaridorga zulm, balki jamiyatga ham zarar keltiradigan yomon ishdir.
2. Bu oyat musulmonlarga har bir ishda, hatto savdo-sotiqda ham Allohning nazorati ostida ekanliklarini eslatadi. Qiyomat kuni har bir amal, hatto eng kichik ish ham hisobga olinadi.
3. Islom dini insonlarni bir-biriga nisbatan saxovatli, halol va ishonchli bo‘lishga chorlaydi. To‘g‘ri o‘lchov va tarozida berish — bu insonning diyonati va axloqining ko‘rsatkichidir.
4. Ushbu oyat musulmonlarga oxiratdagi hisob-kitobni eslatib, ularni dunyoviy manfaatlar uchun oxiratni tark etmaslikka undaydi. Kimki bu dunyoda haqni to‘liq bermasa, oxiratda Alloh oldida javob beradi.