İnşiqaq surəsi — Ayə 10

1) Bəzi sözlərin izahı:

• أُوتِيَ — verildi, əlinə tutuşduruldu.
• كِتَابَهُ — onun əməl dəftəri, yəni dünyada etdiyi yaxşı və pis işlərin yazıldığı səhifə.
• وَرَاءَ ظَهْرِهِ — arxasının dalı, arxa tərəfi. Burada sol əlin arxaya bağlanaraq kitabın arxadan verilməsi nəzərdə tutulur.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayədə Allah-Təala Qiyamət günü əməl dəftəri arxasından, sol əli ilə verilən kimsədən bəhs edir. Bu, kafir və günahkar qulun halıdır. Onun əməl səhifəsi sağ əlinə verilmir — çünki sağdan verilmək iman və saleh əməl əhlini şərəfləndirən bir əlamətdir. Bu kimsə isə kitabını arxasından alır; belə ki, əli arxaya burulur və dəftəri oradan tutuşdurulur. Bu vəziyyət onun üçün həm rüsvayçılıq, həm də dəhşətli bir peşmançılıq mənbəyidir.

Bu hal təsadüfi deyil. Bu insan dünyada Allahın kitabını, Onun hökmlərini və buyuruqlarını arxaya atıb, unudub, saymazlıq edib. Ona görə də Qiyamət günü əməl dəftəri də ona arxadan verilir — yəni etdiyi əməlin qarşılığı öz cinsindən olur. O, dünyada haqqı arxaya atdı, axirətdə də kitabı arxadan tutuşduruldu.

Bu əzab yalnız kitabın verilmə tərzilə bitmir. O kimsə öz əməlini oxuyub dəhşətə gələcək, özünə ölüm, həlak və məhv diləyəcək, lakin heç bir qurtuluş yolu tapmayacaq. O, Cəhənnəmə girəcək və oranın şiddətli hərarətini dadacaq. Çünki o, dünyada ailəsi içində şad, qürrələnmiş və qayğısız bir həyat sürürdü; axirəti heç düşünmür, nəticələri saymırdı. Elə bilirdi ki, bir daha Allahın hüzuruna qaytarılmayacaq və hesaba çəkilməyəcək. Halbuki o, yenidən dirildiləcək, ilk dəfə yaradıldığı kimi Allahın hüzuruna qaytarılacaq və əməllərinin müqabilini alacaq. Rəbbi onun bütün hallarını görür və bilir — yaradılışından yenidən dirilişinə qədər hər şey Ona aşikardır.

3) Bu ayədən götürüləcək ibrət və dəvət:

Ey insan! Bu ayə sənə xəbərdarlıqdır: dünyada Allahın kitabını arxaya atma, onu oxu, anla və həyatına rəhbər et. Qiyamət günü hər kəsin əməl dəftəri açılacaq — kimi sağdan, kimi soldan, kimi də arxadan alacaq. Ən gözəl və ən şərəfli olan, kitabını sağ əli ilə alanlardan olmaqdır. Bunun yolu isə iman, saleh əməl və Allahın kitabına sığınmaqdır. Elə bu gün tövbə edib Allaha üz tut, çünki O, tövbələri qəbul edən və qullarına qarşı çox mərhəmətli olandır. Quran sənin üçün bir nur və hidayətdir — onu arxaya atma, əksinə, qəlbində və əməlində önə çıxar. Allah heç kəsi zülm etməz; hər kəs öz əməlinin qarşılığını ədalətlə alacaq.