Inshiqoq surasi — Oyat 10

Kalimalarning ma’nolari:

• Ūtiya kitābahū: Unga kitobi berilgan.
• Warā'a ẓahrihī: Uning orqa tomonidan, ya’ni chap qo‘lidan.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo qiyomat kunida insonlarning ikki guruhga bo‘linishini bayon qilmoqda. Birinchi guruh — saodatli kishilar bo‘lib, ularga kitobi o‘ng tomondan beriladi. Ikkinchi guruh esa — baxtsiz kofirlar bo‘lib, ularga kitobi orqa tomondan, ya’ni chap qo‘lidan beriladi. Bu holat ularning dunyoda Allohning kitobini va payg‘ambarlarining da’vatini orqaga tashlab, unga amal qilmaganliklarining ramziy ifodasidir. Ular qiyomatda o‘z gunohlarini o‘qib, dahshatga tushadilar va halokat tilab qoladilar. Chunki ular dunyoda o‘z ahl-u ayollari orasida mastona va g‘urur bilan yashab, oxiratni unutgan edilar. Ular o‘zlarini hech qachon qayta tirilmaydi, deb hisoblagan edilar. Lekin Alloh ularni avval boshidan yaratganidek, qayta tiriltiradi va qilgan amallariga yarasha jazo beradi. Albatta, Alloh ularning har bir ishidan xabardor bo‘lib, hamma narsani ko‘rib turuvchidir.

Foydalar:

• Qiyomat kunida har bir insonning kitobi uning dunyodagi amaliga mos ravishda beriladi. Kim Allohning kalomini orqaga tashlab, unga amal qilmasa, uning kitobi ham orqa tomondan beriladi.
• Bu oyat insonni dunyoda g‘urur va mag‘rurlikka berilib, oxiratni unutishdan ogohlantiradi. Har bir inson o‘z qilmishlari uchun javob berishini yodda tutishi lozim.
• Allohning ilmi va ko‘rishi har bir bandani qamrab olgan. Hech bir amal, hatto yashirin ishlar ham undan yashirin emas. Bu esa mo‘min uchun taskin va kofir uchun ogohlantirishdir.
• Qiyomat kuni haq ekanligi va har kimning qilgan amaliga yarasha mukofot yoki jazo olishi — adolatning to‘liq amalga oshishidir. Bu e’tiqod insonni to‘g‘ri yo‘lda sobit qilishga yordam beradi.