Inshiqoq surasi — Oyat 17

Kalimalarning ma'nolari:

• اللَّيْل — tun, kecha.
• وَمَا وَسَقَ — "Vasaqa" fe'li yig'moq, jamlamoq ma'nolarini bildiradi. Ya'ni tun o'z ichiga olgan, jamlagan narsalar.

Tafsir:

Alloh taolo ushbu oyatda tun va uning o'z ichiga olgan narsalari bilan qasam ichmoqda. Tun qorong'iligi kirib kelganda, kunduzi tarqalib yurgan barcha jonzotlar, hayvonlar, hasharotlar va boshqa maxluqotlar o'z uyalariga, panohlariga qaytadilar. Tun ularni o'z zimmasiga oladi, ularni yig'adi va qamrab oladi. Bu holat tun qorong'uligining hukmronligi ostida barcha narsalarning bir joyga to'planishini, osoyishtalikka cho'mishini ifodalaydi.

Alloh taolo mana shu ulug' hodisalar — ufqdagi qizarish, tun va uning jamlagan narsalari, hamda to'lin oy bilan qasam ichib, insonlarning turli holat va bosqichlardan o'tishini ta'kidlamoqda. Inson nutfadan (urug'dan) boshlab, alaqa (laxta qon), mudg'a (chaynalgan go'sht) bosqichlaridan o'tadi, so'ng unga jon kiradi, keyin esa o'lim keladi va oxir-oqibat qayta tirilish va hisob-kitob bo'ladi. Bu o'tishlarning barchasi Allohning qudrati va hikmati bilan amalga oshadi.

Shuningdek, bu oyatda ta'kidlanishicha, hech bir maxluqning Allohdan o'zga narsa bilan qasam ichishi joiz emas. Kim shunday qilsa, shirkka qo'l uradi.

Foydalar:

• Tun va undagi jonzotlarning yig'ilishi Allohning buyuk qudratiga dalolat qiladi. Bu holat insonni o'ylashga, yaratilishdagi hikmatni anglashga undaydi.
• Inson hayotining turli bosqichlardan iborat ekanligi, uning bu dunyoda abadiy qolmasligini, oxiratda qayta tirilish va hisob-kitob borligini eslatadi. Bu esa insonni yaxshi amallar qilishga, gunohlardan saqlanishga chorlaydi.
• Alloh taoloning qasam ichishi uning so'zining ulug'vorligini va bu xabarning muhimligini ko'rsatadi. Bandaga o'z hayotini shu haqiqatlar asosida qurish lozimligini o'rgatadi.
• Tun — osoyishtalik va dam olish vaqti ekani, insonning ham tun qorong'usida orom olishi, ertangi kunga kuch to'plashi islomiy odobdan ekanini anglatadi.