A'lo surasi — Oyat 13

Kalimalarning ma'nolari:

• Yamootu: o'ladi
• Yahyaa: yashaydi, hayot topadi

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo do'zaxga tushgan kofirlarning holatini bayon qilmoqda. Ular do'zax azobiga giriftor bo'lgach, o'sha joyda na o'lishlari mumkin bo'ladi, na yashashlari. Ya'ni, ular o'limni orzu qiladilar, ammo o'lim ularga nasib etmaydi — chunki o'lim ular uchun rohat va najot bo'lardi. Shu bilan birga, ular hayotdan ham zavqlana olmaydilar, chunki ularning hayoti azob-uqubat, qayg'u va iztirob bilan to'la bo'lib, ularda hech qanday rohat va foyda yo'q.

Bu holat ular uchun eng og'ir azobdir — chunki ular azobdan qutulish uchun o'limni orzu qiladilar, lekin o'lim ham ularga berilmaydi. Alloh taolo bu haqda boshqa oyatlarda ham xabar bergan: "Ular uchun hukm qilinmaydiki, o'lsalar va azobdan yengillik ham topmaydilar" (Fotir, 36).

Foydalar:

1. Ushbu oyat insonni oxirat azobidan ogohlantiradi va gunohlardan saqlanishga undaydi. Do'zax azobining abadiyligi va undan qutulishning imkonsizligi haqida o'ylash mo'minni to'g'ri yo'lda mustahkamlaydi.
2. Alloh taoloning rahmati va marhamati buyukligini anglatadi — chunki U bandalarini bu og'ir azobdan ogohlantirib, ularga tavba qilish va to'g'ri yo'lga qaytish imkonini bergan.
3. Bu oyat mo'minlarga dunyo hayotining qadrini bilishga va bu hayotni Allohga ibodat va to'g'ri amallar bilan o'tkazishga undaydi. Chunki dunyodagi har bir yaxshi amal oxiratda najotga sabab bo'ladi.
4. Alloh taoloning adolati mukammalligini ko'rsatadi — har bir kishi qilgan amaliga yarasha jazolanadi yoki mukofotlanadi. Bu esa insonlarni yaxshilikka chorlaydi va yomonlikdan qaytaradi.