Аль-Фаджр сүресі — Аят 16

1. Сөздердің мағынасы:

• ابْتَلَاهُ — оны сынады, яғни Аллаһ тағала оны сынаққа салды.
• فَقَدَرَ عَلَيْهِ رِزْقَهُ — оған ризығын тарылтты, яғни күнкөрісін шектеді.
• أَهَانَنِ — мені қорлады, мені қадірсіз етті.

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ тағала адам баласын байлықпен де, кедейлікпен де сынайды. Алдыңғы аятта байлық берілгенде адамның «Раббым мені құрметтеді» деп мақтанатыны айтылған болатын. Ал осы аятта кедейлікке тап болған адамның жағдайы баяндалады: қашан Аллаһ оны сынап, ризығын тарылтып, күнкөрісін шектесе, ол бірден «Раббым мені қорлады, мені қадірсіз етті» деп шағымданады. Бұл — адамның надандығы мен ақылының таяздығының белгісі. Ол байлықты құрметтің, кедейлікті қорлықтың белгісі деп ойлайды. Шындығында, бұл дүниедегі байлық та, кедейлік те — Аллаһтың сынағы. Байлық — шүкір ету сынағы, кедейлік — сабыр ету сынағы. Екеуі де адамның иманын сынайтын құрал. Аллаһ бір пендесіне ризықты тарылтқанда, ол оны қорлағысы келгендіктен емес, оның сабырын, шыдамдылығын, Аллаһқа деген сенімін сынағысы келгендіктен жасайды. Адам баласы осыны түсінбей, дереу «Раббым мені қорлады» деп айтады. Бұл — Аллаһтың хикметін, даналығын түсінбеудің салдары.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Байлық та, кедейлік те — Аллаһтың сынағы екенін білуіміз керек. Екеуі де адамның иманын, сабырын, шүкірін сынайды.
• Ризықтың тарылуы — Аллаһтың қорлауы емес, кейде ол пенденің сабырын арттыру, күнәларын кешіру, дәрежесін көтеру үшін берілген сынақ болуы мүмкін.
• Адам баласы асығыс шешім қабылдап, Аллаһтың ісіне наразылық білдірмеуі керек. Әрбір жағдайда Аллаһтың хикметін мойындау — иманның кемелдігінің белгісі.
• Кедейлікке тап болғанда сабыр ету, байлыққа жеткенде шүкір ету — мұсылманның екі үлкен қасиеті.
• Бұл аят бізге дүниелік өлшемдермен Аллаһтың разылығын өлшеуге болмайтынын үйретеді. Аллаһ кімді жақсы көрсе, оны сынаққа салады. Сондықтан қиындыққа тап болғанда «Аллаһ мені қорлады» деп ойлаудың орнына, «Бұл — менің сабырымды сынайтын мүмкіндік» деп қабылдау керек.
• Осы аят арқылы біз Аллаһтың әділдігіне, даналығына деген сенімімізді нығайтамыз және әрбір жағдайда Аллаһқа шүкір етуге, сабыр етуге тырысамыз. Бұл — иманның шынайылығының көрінісі.