Fajr surasi — Oyat 16

Kalimalarning ma'nolari:

• Ibtaloohu: Uni sinovdan o'tkazdi, imtihon qildi.
• Qadara 'alayhi rizqahu: Unga rizqini tor qildi, tang holga keltirdi.
• Ahānani: Meni xor qildi, meni pastladi.

Tafsir:

Agar insonni Alloh taolo sinovdan o'tkazsa va uning rizqini tor qilib qo'ysa, ya'ni mol-mulkini kamaytirib, kun kechirishini qiyinlashtirsa, u holda banda o'zining bu holatini noto'g'ri talqin qilib, "Robbiyim meni xor qildi, meni pastladi", deydi. U shunday deb o'ylaydiki, go'yo Alloh uni o'z huzuridan quvgan yoki unga g'azab qilgan. Ammo bu noto'g'ri tushunchadir. Chunki rizqning kengligi yoki torligi har doim ham insonning Alloh oldidagi qadr-qimmatini bildirmaydi. Alloh taolo ba'zi bandalarini boylik bilan sinaydi, ba'zilarini esa kambag'allik bilan sinaydi. Bu sinovlar insonning sabr-qanoatini, shukr qilishini yoki noroziligini aniqlash uchundir. Insonning "Rabbim meni xor qildi" degan so'zi uning sinovga chidamsizligini va Allohning hikmatini tushunmaganligini ko'rsatadi.

Foydalar:

• Ushbu oyat bizga o'rgatadiki, boylik yoki kambag'allik Allohning insonga bo'lgan muhabbati yoki g'azabining o'lchovi emas. Alloh har bir bandasini o'z hikmati bilan sinaydi.
• Musibat va qiyinchiliklar kelganda sabr qilish, shikoyat qilmaslik va Allohning hikmatiga ishonish mo'minning xislatidir.
• Inson o'z holatidan qat'i nazar, Allohga shukr qilishi va har bir holatda yaxshilikni izlashi kerak. Chunki sinovlar gunohlardan poklanish va savobni oshirish vositasi bo'lishi mumkin.
• Ushbu oyat bandalarni dunyo ne'matlariga emas, balki Allohning roziligiga intilishga undaydi. Haqiqiy izzat va xorlik Allohning huzurida bo'lgan narsadir, mol-dunyoda emas.