Fajr surasi — Oyat 9

Kalimalarning ma'nolari:

• Samud: Soleh alayhissalomning qavmi.
• Jobu: Kesib, o‘yib, shakllantirganlar.
• Saxr: Qoya, tosh.
• Vodiy: Vodiy, soylik — bu yerda "Vodil-Qura" (qishloqlar vodiysi) nazarda tutilgan.

Tafsir:

Alloh taolo o‘z Payg‘ambari Muhammad sollallohu alayhi vasallamga xitob qilib, Samud qavmiga nima qilganini eslatmoqda. Ular Soleh alayhissalomning qavmi bo‘lib, tog‘lardagi qoyalarni kesib, o‘yib, o‘zlariga mustahkam uylar qurgan edilar. Ular bu ishni o‘ta mahorat bilan bajarib, toshlarni kesishda, ularni shakllantirishda hech kim tenglasha olmaydigan darajaga yetgan edilar. Ular yashagan joy "Vodil-Qura" (Hijr) deb atalgan bo‘lib, bu joy Madina va Shom o‘rtasida joylashgan edi. Ular bu qoyatoshlarni o‘yib, go‘zal va mustahkam imoratlar, uylar qurganlar. Ammo bu kuch-qudrat va mahorat ularni Allohning azobidan qutqara olmadi. Chunki ular o‘zlariga berilgan bu ne’matlardan shukr qilish o‘rniga, kibr-u havo qildilar va Payg‘ambarlarini yolg‘onchi deb bildilar. Natijada Alloh ularni halok qildi. Bu ularning kuchi va qudratiga qaramay, Allohning irodasi oldida ojiz ekanliklarini ko‘rsatadi.

Foydalar:

• Inson qanchalik kuchli, qudratli va mahoratli bo‘lmasin, Allohning azobidan qochib qutula olmaydi. Kuch-qudrat Allohning inoyati bilan keladi va Undan yuz o‘girganlarga foyda bermaydi.
• Alloh taolo o‘tgan ummatlarning qissalarini zikr qilish orqali bizlarga ibrat beradi. Bu qissalar bizni o‘ylashga, saboq olishga va Allohga itoat qilishga chorlaydi.
• Yer yuzida obod qilish, me’morchilik va bunyodkorlik ishlari islomda maqtalgan ishdir. Ammo bu ishlar Allohni unutishga, kibrga olib bormasligi kerak. Aksincha, har bir ne’mat uchun Allohga shukr qilish lozim.
• Qavmlarning halokati ularning kuchi zaifligidan emas, balki Allohning amriga bo‘ysunmasliklari va Payg‘ambarlarini yolg‘onchi qilishlari sababidan bo‘lgan. Bu esa Allohning hukmi adolatli ekanini va har bir gunohning o‘z jazosi borligini bildiradi.