Zuha surəsi — Ayə 10

Sözün izahı:

• السَّائِل — dilənçi, ehtiyacını bildirən, kömək istəyən şəxs.
• تَنْهَر — qovmaq, kobudcasına danlamaq, üz-gözünü turşutmaq, acı sözlə uzaqlaşdırmaq.

Ayənin təfsiri:

Uca Allah bu ayədə buyurur ki, ey Peyğəmbər, səndən bir şey istəyənə, köməyə ehtiyacı olana qarşı kobud davranma, onu qovma, üzünü turşutma. Çünki dilənçi, ehtiyac sahibi kim olursa olsun, onun sənə üz tutması artıq bir ehtiyacın, bir çarəsizliyin göstəricisidir. Sənin vəzifən onu danlamaq deyil, əksinə — imkanın varsa ehtiyacını ödəmək, verməyə gücün çatmırsa da onu incitmədən, yumşaq bir dillə yola salmaqdır.

Bu ayə diqqət yetirsək, ondan əvvəl gələn ayə ilə birlikdə oxunur: yetimə qarşı sərt davranma, dilənçini də qovma. Hər ikisi də cəmiyyətin ən zəif, ən köməksiz təbəqəsidir. Allah Öz Rəsulunu bu iki zəif qrupa qarşı mehriban olmağa çağırır. Bu isə bizə göstərir ki, İslamın gözəlliyi məhz zəiflərə, ehtiyac sahiblərinə qarşı göstərilən rəhmətdə, yumşaqlıqda və ehtiramdadır.

Düşünün: bir insan sizdən bir şey istəyəndə, əslində o, öz ehtiyacını, bəlkə də acizliyini etiraf edir. Onu qovmaq, danlamaq isə həmin insanın qəlbini yaralayır, onu daha da çətin vəziyyətə salır. Halbuki Allah bizə buyurur ki, ya ehtiyacını qarşıla, ya da heç olmasa onu incitmədən, üzr istəyərək, mehribanlıqla yola sal. Bir "yox" sözünü belə, qəlbi qırmadan demək — bu, imanın gözəlliyindəndir.

Bu ayə həm də bizə öyrədir ki, verdiyimiz nemətlər, imkanlar bizim özümüzün deyil, Allahın bizə əmanətidir. Ona görə də bu nemətləri ehtiyac sahibləri ilə bölüşmək, onlara qarşı səxavətli olmaq hər bir möminin borcudur. Kim ki bu yolda addım atar, Allah onun ruzisini artırar, qəlbini genişləndirər və ona dünyada da, axirətdə də bərəkət verər.

Gəlin bu ayədən dərs götürək: ətrafımızdakı ehtiyac sahiblərinə qarşı sərt deyil, yumşaq olaq. Onların qəlbinə toxunmadan, onları incitmədən kömək edək. Unutmayaq ki, bir gün biz də ehtiyac içində ola bilərik — və o zaman bizə necə davranılmasını istəyiriksə, biz də başqalarına elə davranmalıyıq. Bu, həm insanlığın, həm də imanın ən gözəl tələbidir.