Duho surasi — Oyat 10

Kalimalarning ma'nolari:

• السَّائِلَ: so'rovchi, tilanchi yoki biror narsaga muhtoj bo'lib so'ragan kishi.
• تَنْهَرْ: jahl bilan, qattiq ovozda haydash, jergakish, qo'pollik qilish.

Tafsir:

Ushbu oliy oyatda Alloh taolo Payg'ambarimiz Muhammad (sollallohu alayhi va sallam)ga, orqali esa barcha mo'minlarga go'zal axloq va oliyjanob odobni o'rgatmoqda. Unda aytilishicha, agar biror ehtiyojmand kishi sizdan biror narsa so'rab kelsa, uni qo'pollik bilan haydamang, unga jahl bilan qaramang va qattiq so'z bilan rad qilmang. Balki unga yumshoq muomala qiling, iloji bo'lsa, uning hojatini chiqaring, biror narsa bering yoki hech bo'lmasa yaxshi so'z bilan, muloyimlik bilan javob qaytaring. Zero, so'rovchi kishi o'z ehtiyoji tufayli sizning oldingizga kelgan bo'lib, uni qo'pol rad etish uning qalbini og'ritadi va uning holatini yanada og'irlashtiradi. Bu oyatda Alloh taolo bandalariga mehr-shafqatli bo'lishni, ularning ahvolini tushunishni va ularga insoniy muomala qilishni buyurmoqda.

Oyatdan olinadigan saboqlar va foydalar:

1. Islom dini insonlarga rahm-shafqatli va mehribon bo'lishni o'rgatadi. Hatto so'rab kelgan kishiga nisbatan ham yaxshi muomala qilish buyuriladi.
2. Muhtoj kishiga yordam berish — ulug' fazilat. Agar moddiy yordam berish imkoni bo'lmasa ham, yumshoq so'z va iliq muomala bilan uning ko'nglini olish kerak.
3. Qo'pollik va qattiqqo'llik islom axloqiga zid bo'lib, kishining qadrini tushiradi va jamiyatda nifoq keltirib chiqaradi.
4. Bu oyat musulmonlarga o'zaro hamjihatlik, mehr-oqibat va insonparvarlik ruhida yashashni o'rgatadi. Har bir inson, kim bo'lishidan qat'i nazar, hurmat va izzatga loyiqdir.
5. Alloh taolo o'z bandalariga go'zal muomala qilishni o'rgatish orqali ularni yuksak ma'naviy darajalarga ko'taradi va jamiyatda tinchlik-totuvlikni ta'minlaydi.