سوره ضحی — آیه 10

معانی کلمات:

• السائل: درخواستکننده، نیازمندی که چیزی میخواهد یا سؤالی دارد.
• تنهر: با خشونت و تندی رد کردن، زجر کردن، فریاد زدن بر کسی.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) و به تبع آن به همه مؤمنان فرمان میدهد که با سائل و درخواستکننده با مهربانی و نرمی رفتار کنند. منظور از «سائل» هم کسی است که درخواست کمک مالی دارد و هم کسی که سؤالی علمی یا دینی میپرسد. خداوند میفرماید: هرگز سائل را با تندی و خشونت از خود مران و او را زجر نکن. اگر توانستی نیازش را برآورده کن و اگر نتوانستی، با گفتاری نرم و محبتآمیز او را پاسخ بگو تا دلش نشکند و آزرده نشود. این آیه در ادامه توصیههای خداوند به پیامبر درباره یتیم است و نشان میدهد که رفتار با نیازمندان باید سرشار از کرامت و احترام باشد، نه تحقیر و توهین.

فواید و پیامهای آیه:

• اسلام دین مهربانی و کرامت انسانی است؛ حتی در برخورد با کسی که چیزی از ما میخواهد، باید حرمت او را نگه داریم و با تندی او را نرانیم.
• برآوردن نیاز سائل، اگرچه ممکن است کوچک باشد، در پیشگاه خداوند ارزش والایی دارد و نشانه ایمان و اخلاق نیکوی مؤمن است.
• این آیه به ما میآموزد که اگر توانایی کمک نداریم، حداقل با گفتاری نرم و محبتآمیز او را پاسخ دهیم تا دلش امیدوار بماند و از جامعه ناامید نشود.
• رعایت ادب در برخورد با نیازمندان، جامعهای سرشار از محبت و همدلی میسازد و فاصلههای طبقاتی را کاهش میدهد.